Aliqulova Basanda Akram qizi

Aliqulova Basanda Akram qizi Qashqadaryo viloyatining Qamashi tumanida tug‘ilgan. Uning tug‘ilgan sanasi — 2007-yil 31-mart. Basanda hozirda ham Qamashi tumanida istiqomat qiladi. Tug‘ilgan va yashayotgan hududining birligi uning hayot yo‘li hamda oilaviy qadriyatlari bilan bog‘liqligini anglatadi. U o‘z rejalari haqida so‘z yuritar ekan, ota-onasining ishonchini oqlashni alohida maqsad sifatida tilga oladi.

Basandaning kelajak haqidagi tasavvurida kasbiy muvaffaqiyat bilan birga oiladagi mas’uliyat ham bor. U bo‘lajak oilasining yarim ustuni bo‘lishni istaydi. Bu niyat uning hayotiy maqsadlarni faqat shaxsiy yutuqlar bilan cheklamasdan, yaqinlari oldidagi burch va ishonch bilan bog‘lashini ko‘rsatadi. Shuningdek, u doimo dadasining erka qizi bo‘lib qolishni xohlaydi. Ushbu samimiy istak oilaviy yaqinlik uning ichki dunyosida muhim o‘rin egallashini bildiradi.

Uning shaxsiy qarashlarida inson o‘z yo‘lining mas’ulini o‘zi bo‘lishi kerakligi g‘oyasi markaziy o‘rin tutadi. Basanda hayotiy prinsipini shunday ifodalaydi: “O‘z taqdirining muallifi bo‘lgan inson sahifalarni birovning chizig‘i bilan to‘ldirmaydi. Baho yoki mavqe uchun emas, o‘z sohangizning yetuk mutaxassisi bo‘lishga harakat qiling!” Mazkur fikr uning baho yoki tashqi mavqedan ko‘ra, mutaxassislikdagi mazmun, bilim va haqiqiy tayyorgarlikni ustun qo‘yishini ko‘rsatadi.

Bu prinsip yosh talabaning oldiga qo‘ygan maqsadlari bilan hamohangdir. Universitetni tamomlashigacha 4 ta til sertifikatini qo‘lga kiritish niyati, magistratura va doktorantura darajasiga erishish rejasi uning o‘z ustida muntazam ishlashni uzoq muddatli vazifa deb bilishini anglatadi. U uchun kelajakdagi yutuqlar tayyor maqom emas, balki bosqichma-bosqich mehnat bilan quriladigan yo‘ldir. Shu ma’noda, uning taqdir muallifi haqidagi fikri shaxsiy intilishlari bilan amaliy bog‘lanadi.

Basanda Samarqand davlat pedagogika instituti Tillar fakultetining O‘zbek tili va adabiyoti yo‘nalishida 2-bosqichda tahsil oladi. U filologiya yo‘nalishini tanlagan. Mazkur yo‘nalish til va adabiyot bilan bog‘liq bilimlarni chuqurlashtirishga qaratilgani sababli, uning kitobxonlik, maqolachilik, hikoya va she’r yozishga oid qiziqishlari bilan o‘zaro uyg‘unlik hosil qiladi.

O‘zbek tili va adabiyoti yo‘nalishidagi ta’lim Basandaning matnni o‘qish, anglash, tahlil qilish va yozish bilan bog‘liq faoliyatini bir maydonga jamlaydi. U faqat o‘quv jarayoni bilan kifoyalanmay, maqolalar ustida ham ishlamoqda. Ayni paytda ilmiy rahbari bilan birgalikda bir qancha maqolalar tayyorlayotgani uning ta’limdagi bilimlarini ilmiy-ijodiy amaliyot bilan bog‘lashga intilayotganini ko‘rsatadi.

Ilmiy rahbar bilan maqola ustida ishlash jarayoni yosh tadqiqotchi uchun mavzuni tanlash, dalillarni tartiblash, fikrni izchil bayon qilish va natijani yozma shaklda ifodalash kabi ko‘nikmalarni rivojlantirish imkonini berishi mumkin. Basandaning o‘zi ayni paytda nechta maqola ustida ishlayotgani yoki ularning mavzulari haqida ma’lumot bermagan bo‘lsa-da, bir qancha maqolalar yuzasidan hamkorlik olib borayotgani uning yozuvga jiddiy yondashayotganidan dalolat beradi.

Filologiya sohasida yetuk mutaxassis bo‘lish uning aniq kelajak maqsadlari qatorida turadi. U universitetni tamomlagach o‘qishni magistratura, keyinchalik doktorantura darajasida davom ettirishni rejalashtiradi. Bu reja Basandaning bugungi 2-bosqich talabalik davrini keyingi ilmiy va kasbiy bosqichlarga tayyorgarlik sifatida ko‘rayotganini anglatadi. Uning nazarida ta’limning har bir pog‘onasi o‘zbek tili va adabiyoti sohasida haqiqiy mutaxassis bo‘lishga xizmat qilishi kerak.

Basandaning faoliyatida kitobxonlik alohida o‘rin tutadi. U “Yosh kitobxon” tanlovining viloyat bosqichida 3-o‘rinni egallagan. Bu natija uning mutolaa bilan ishlash, o‘qigan asarlar yuzasidan bilimini sinovdan o‘tkazish va tanlov muhitida qatnashish tajribasini ifodalaydi. Viloyat bosqichida qo‘lga kiritilgan 3-o‘rin uning kitobxonlik borasidagi aniq yutuqlaridan biridir.

U, shuningdek, “Kitobxon millatimiz” respublika tanlovlarida faxrli o‘rinlarni egallagan. Ushbu ishtiroklar kitob o‘qishga bo‘lgan qiziqishning bir martalik holat emasligini, balki turli miqyosdagi tanlovlarda namoyon bo‘lganini ko‘rsatadi. Nomzod ma’lumotlarida “Kitobxon millatimiz” tanlovlarining aniq yillari, bosqichlari va egallangan o‘rinlari keltirilmagan, biroq faxrli o‘rinlar qayd etilgani Basandaning bu tanlovlarda natijali ishtirok etganini bildiradi.

Kitobxonlikdagi natijalar uning tahsil olayotgan o‘zbek tili va adabiyoti yo‘nalishi bilan ham mazmunan bog‘liqdir. Adabiyotni o‘rganayotgan talaba uchun kitob mutolaa qilish badiiy tafakkur, til sezgisi hamda yozma nutqni boyitishda muhim manba bo‘lishi mumkin. Basandaning tanlovlardagi ishtiroki va badiiy ijodga qiziqishi uning o‘qish bilan yozishni bir-biridan ajratmasligini ko‘rsatadi.

Uning yoshlarga qaratilgan fikri ham doimiy harakat va sinovlardan ortga chekinmaslik ruhida shakllangan: “Har doim oldinga intiling, hayot sinovlaridan o‘tgan inson haqiqiy baxtga erishadi!” Kitobxonlik tanlovlari kabi bellashuvlar bilimni sinash, tayyorgarlikni baholash va o‘z imkoniyatini anglashga yordam beradigan maydon bo‘lishi mumkin. Basandaning ushbu murojaati uning tajriba va sinovlarni rivojlanishning tabiiy qismi sifatida qabul qilishini anglatadi.

Basanda yozma ijod va maqolachilik bilan ham shug‘ullanadi. Uning maqolalari “Tafakkur va dunyo” gazetasida chop etilgan. Bu holat uning fikrlarini gazeta o‘quvchisiga mo‘ljallangan publitsistik shaklda bayon etish tajribasiga ega ekanini ko‘rsatadi. Matbuotda maqola e’lon qilinishi filologiya talabasi uchun yozuv bilan bog‘liq qiziqishni amaliy sinovdan o‘tkazishning muhim ko‘rinishidir.

“Tafakkur va dunyo” gazetasida maqolalarini chop ettirib, Basanda faxrli birinchi o‘rinni qo‘lga kiritgan. Ushbu yutuq uning faoliyatidagi aniq natijalardan biri sifatida ajralib turadi. Birinchi o‘rin maqola yozish borasidagi sa’y-harakatlari e’tirof etilganini anglatadi. Nomzod taqdim etgan ma’lumotda ushbu birinchi o‘rin qaysi tanlov, tadbir yoki baholash doirasida berilgani aniqlashtirilmagan bo‘lsa-da, maqolalarining gazeta sahifalarida chop etilgani va bu faoliyat uchun birinchi o‘rin olgani qayd qilingan.

Ayni paytda u ilmiy rahbari bilan birgalikda bir qancha maqolalar ustida ish olib bormoqda. Bu ishlar Basandaning oldingi maqolachilik tajribasi bilan cheklanib qolmayotganini, ilmiy yo‘nalishdagi yozuvni ham davom ettirayotganini ko‘rsatadi. Ilmiy rahbar bilan hamkorlik mavzuga mas’uliyat bilan yondashish, ilmiy uslubda fikr yuritish va muntazam tahrir jarayonini o‘rganish uchun muhim maktab bo‘lishi mumkin.

Basandaning maqolachilik faoliyati uning kelajakda magistratura va doktoranturada o‘qish rejalari bilan uzviy bog‘lanadi. Ilmiy maqola ustida ishlashni hozirdanoq boshlashi kelgusidagi akademik maqsadlari uchun amaliy zamin yaratadi. U o‘z sohasining haqiqiy mutaxassisi bo‘lishni istaydi; gazeta uchun yozilgan maqolalar, ilmiy rahbar bilan olib borilayotgan ishlar va filologik ta’lim shu maqsadning turli yo‘nalishlaridir.

Basanda Respublika Start up loyihalar tanlovida ham ishtirok etib, faxrli o‘rinlarni egallab kelmoqda. Bu yo‘nalish uning qiziqishlari faqat kitobxonlik yoki adabiy ijod doirasida emasligini ko‘rsatadi. Start up loyihalar tanlovidagi qatnashuv tashabbusni ilgari surish, g‘oyani taqdim etish va natija uchun mas’uliyat olishni talab qiladigan tajriba sifatida ahamiyatlidir.

Nomzod ma’lumotlarida Start up tanloviga taqdim etilgan loyihalarning mazmuni, tanlov yillari hamda egallangan o‘rinlarning aniq nomi berilmagan. Shunga qaramay, Respublika Start up loyihalar tanlovida ishtirok etgani va faxrli o‘rinlarga sazovor bo‘lib kelayotgani Basandaning turli faoliyat maydonlarida o‘zini sinab ko‘rishga intilishini anglatadi. Bunday tajriba uning o‘qishdagi va ijoddagi izlanishlariga qo‘shimcha ko‘lam beradi.

Basanda liderlik uchun eng muhim fazilatlar sifatida o‘ziga bo‘lgan ishonch, mustahkam iroda, matonat va bardoshni ko‘rsatadi. Uning bu qarashi liderlikni faqat lavozim yoki tashqi mavqe bilan bog‘lamasligini bildiradi. Aksincha, u rahbarlikning ichki poydevorini insonning qat’iyati, o‘z imkoniyatlariga ishonishi va murakkab vaziyatlarda bardoshli bo‘lishida ko‘radi.

Uning boshqalarga ulashadigan gapi ham aynan shu dunyoqarashning ifodasidir: “Muvaffaqiyatsizlik bu oxirgi nuqta emas, yiqilgan joyingizdan yana qayta boshlang!” Bu fikr tanlovlarda qatnashish, yangi loyihalarni sinab ko‘rish va oldinga qo‘yilgan katta maqsadlar sari yo‘lda uchrashi mumkin bo‘lgan qiyinchiliklarga munosabatni belgilaydi. Basanda muvaffaqiyatsizlikni harakatni to‘xtatish uchun sabab emas, qayta boshlashga undovchi holat sifatida talqin qiladi.

Basanda hikoya va she’rlar yozadi. Badiiy ijod uning filologik ta’limi, kitobxonlikdagi faoliyati va maqolachilik tajribasi bilan bir qatorda turadi. Hikoya va she’r yaratishga qiziqish tilning obrazli imkoniyatlariga murojaat qilish, kuzatish va kechinmalarni badiiy shaklda ifodalashga intilishdan dalolat berishi mumkin. Uning ijod namunalari, mavzulari yoki chop etilgan asarlari haqida qo‘shimcha ma’lumot keltirilmagan, shuning uchun bu faoliyat uning shaxsiy ijodiy qiziqishi sifatida qayd etiladi.

Hikoya va she’r yozish bilan maqola yozish turli uslubiy maydon bo‘lsa-da, har ikkalasi Basandaning yozma nutqqa e’tiborini ko‘rsatadi. Maqolada fikr, dalil va muayyan mavzu markazga chiqsa, hikoya hamda she’rda badiiy tasavvur muhim o‘rin oladi. Shu jihatdan uning qiziqishlari filologiya doirasida nazariy bilim bilan ijodiy ifoda orasida bog‘lanish hosil qiladi.

U sportning kurash yo‘nalishiga ham qiziqadi va u bilan shug‘ullanib turadi. Kurashga qiziqish uning faoliyatida jismoniy chiniqish va sportga ajratilgan o‘rinni ko‘rsatadi. Ta’lim, maqolachilik, ijodiy yozuv va sportning bir shaxs hayotida birlashishi uning turli yo‘nalishlarda o‘zini rivojlantirishga harakat qilayotganini anglatadi.

Basandaning liderlik haqida aytgan mustahkam iroda, matonat va bardosh haqidagi qarashlari kurashga bo‘lgan qiziqishi bilan ham mazmunan uyg‘unlashadi. Biroq u kurash bo‘yicha musobaqa natijalari yoki sport unvonlarini keltirmagan. Shuning uchun uning sportdagi ishtiroki yutuq sifatida emas, muntazam qiziqish va shug‘ullanish sifatida baholanadi. Bu qiziqish uning hayotida ruhiy va jismoniy faollikni birgalikda qadrlashini ko‘rsatadi.

Basanda universitetni tamomlaguncha 4 ta til sertifikatini qo‘lga kiritishni rejalashtirgan. Bu maqsad uning filologiya sohasidagi tayyorgarligini til o‘rganish bilan kengaytirishga intilishini ko‘rsatadi. Sertifikat olishni universitet davrining o‘zida mo‘ljallagani mazkur rejaning aniq muddat bilan bog‘langanini bildiradi. Biroq qaysi tillar hamda qanday sertifikatlar nazarda tutilgani haqidagi ma’lumot berilmagan.

Uning keyingi maqsadi magistratura va doktorantura darajasiga erishishdir. Bu reja Basandaning oliy ta’limni 2-bosqich bilan yakunlangan jarayon deb emas, ilmiy izlanishlar bilan davom etadigan yo‘l deb bilishini ko‘rsatadi. Ilmiy rahbari bilan maqolalar ustida ishlayotgani hamda kelgusida yuqori ilmiy bosqichlarga intilayotgani bir-birini to‘ldiradi.

Basanda o‘z sohasining haqiqiy mutaxassisi bo‘lishni maqsad qilgan. Uning hayotiy prinsipida ham mutaxassislikka oid talab aniq yangraydi: inson baho yoki mavqe uchun emas, o‘z sohasining yetuk mutaxassisi bo‘lish uchun harakat qilishi kerak. Ushbu qarash uning kelajak rejalari — til sertifikatlari, magistratura, doktorantura va maqolachilik bilan bir yo‘nalishda shakllangan.

Ota-onasining ishonchini oqlash istagi uning kasbiy rejalari uchun ichki rag‘bat manbai bo‘lib ko‘rinadi. Kelajakni tasavvur qilishida ilmiy darajalar, til bo‘yicha sertifikatlar, professional yetuklik va oilaviy mas’uliyat bir-biridan ajralmaydi. Bugungi kunda Samarqand davlat pedagogika instituti talabasi sifatida olayotgan ta’limi, tanlovlardagi tajribasi va yozuv bilan bog‘liq ishlari shu uzoq muddatli maqsadlar tomon qo‘yilayotgan qadamlardir.

Aliqulova Basanda Akram qizining bugungi yo‘li Qamashi tumanidan boshlanib, Samarqand davlat pedagogika institutidagi filologik ta’lim, kitobxonlik tanlovlari, matbuotdagi maqolalar, ilmiy izlanishlar, Start up loyihalari, badiiy ijod va kurashga qiziqish orqali davom etmoqda. Uning faoliyatidagi “Yosh kitobxon” tanlovining viloyat bosqichida qo‘lga kiritilgan 3-o‘rin, “Kitobxon millatimiz” respublika tanlovlaridagi faxrli o‘rinlar hamda “Tafakkur va dunyo” gazetasidagi maqolalari uchun berilgan faxrli birinchi o‘rin aniq mehnat natijalaridir.

U o‘z oldiga universitetni tamomlaguncha 4 ta til sertifikatini olish, magistratura va doktorantura darajasiga erishish, o‘zbek tili va adabiyoti sohasida haqiqiy mutaxassis bo‘lish hamda ota-onasining ishonchini oqlash vazifalarini qo‘ygan. Bu maqsadlar uning hozirgi izlanishlari bilan bog‘liq va real ta’limiy yo‘nalishga ega. Ilmiy rahbar bilan maqolalar ustida ishlashi, yozuvga qiziqishi va tanlovlardagi ishtiroki ushbu yo‘l uchun tajriba yig‘ishiga xizmat qilmoqda.

Basandaning kelajak sari munosabati oldinga harakat qilish, sinovlar qarshisida bardoshli bo‘lish va o‘z yo‘lini mustaqil belgilash g‘oyalarida namoyon bo‘ladi. U yoshlarni ham hayot sinovlaridan o‘tib, oldinga intilishga chorlaydi. Bugungi talabalik, ijodiy va jamoatchilikka oid tajribalarini izchil davom ettirar ekan, u filologiya sohasidagi bilimini ilmiy darajalar, til sertifikatlari va puxta mutaxassislik bilan mustahkamlashni ko‘zlaydi.