Dilnura Rasuljonova Dilshodjon qizi

Dilnura Rasuljonova Dilshodjon qizi 2006-yil 17-aprelda Toshkent viloyati Bekobod tumanida tug‘ilgan. Uning hozirgi yashash manzili Toshkent shahri Olmazor tumani bilan bog‘liq. Bekobod tumanida boshlangan hayot yo‘li va Toshkent shahridagi bugungi ta’lim hamda faoliyat bosqichi uning tajribasida hududiy ildizlar bilan katta shahardagi akademik muhitni birlashtiradi.

Uning shakllanishiga eng katta ta’sir ko‘rsatgan inson onasi bo‘lgan. Onasi ona tili va adabiyot fanidan ustoz, 30 yillik tajribaga ega oliy toifali pedagog sifatida 3000 dan ortiq yoshga ta’lim bergan. Bu raqam Dilnura nazarida pedagoglik shunchaki kasb emas, balki ko‘p sonli o‘quvchilarning bilim va dunyoqarashiga ta’sir o‘tkazadigan uzoq muddatli mas’uliyat ekanini anglatadigan hayotiy namuna bo‘lib ko‘rinadi.

Dilnura yoshligidan onasining dars o‘tish metodlari, o‘quvchilarni ruhlantira olishi va vaqtini bekorchi narsalarga emas, bilim olishga qaratishidan ilhomlangan. Bu ta’sir uning keyinchalik abituriyentlarga fanlardan dars berishi hamda turk tilidan o‘qituvchilik qilishi bilan uyg‘unlashadi. Onasining ona tili va adabiyot bo‘yicha pedagog ekanligi, Dilnuraning esa tarjima va adabiy asarlarni boshqa tillarga olib chiqish niyatini shakllantirgan omillardan biri bo‘lishi mumkin.

Dilnura o‘zini qanday bo‘lsa, shundayligicha qabul qilishini aytadi. Bu qarash uning shaxsiy rivojlanishga munosabatida muhim o‘rin egallaydi: o‘zini qabul qilish unda o‘sishdan voz kechish emas, balki mavjud imkoniyat va xususiyatlarni anglagan holda oldinga intilish bilan bog‘langan. Uning shiori ham aynan kelajakka qarash ruhini ifodalaydi: “Men ortga qaramayman. Chunki oldinda hali ismim yozilmagan tarix bor.”

Dilnura tugallanmagan oliy ta’lim bosqichida bo‘lib, O‘zbekiston Milliy universitetining 4-kurs talabasi hisoblanadi. U Tarjima nazariyasi va amaliyoti (ingliz tili) yo‘nalishida tahsil oladi. Ushbu yo‘nalish uning tilga, matnga va turli madaniy makonlar o‘rtasidagi mazmuniy bog‘liqlikka bo‘lgan qiziqishini kasbiy bilimlar bilan mustahkamlash imkonini beradi.

Tarjima nazariyasi va amaliyoti yo‘nalishini tanlagani Dilnuraning kelajakdagi aniq niyatlari bilan bog‘liq. U o‘zbek adabiyotiga tegishli nodir asarlarni jahonga tanitishni va ularni professional darajada tarjima qilishni rejalashtiradi. Bu maqsad tarjimani faqat so‘zlarni bir tildan boshqasiga o‘girish emas, balki milliy adabiy merosni boshqa o‘quvchilarga tushunarli va ta’sirchan shaklda yetkazish vositasi sifatida ko‘rishini anglatadi.

U ayni paytda ingliz tili tarjimasi bo‘yicha tahsil olsa-da, turk tilidan o‘qituvchilik qiladi va TYS C1 sertifikatiga ega. Ingliz va turk tillari bilan ishlash tajribasi uning ko‘p tillilikka asoslangan izlanishlarini ko‘rsatadi. IELTS B2 sertifikati ham ingliz tili yo‘nalishidagi tayyorgarligi va o‘z bilimini rasmiy baholash orqali tasdiqlaganini bildiradi.

Universitetdagi ta’lim Dilnura uchun kelajakdagi tarjimonlik rejalarining nazariy poydevori bo‘lsa, amaliy o‘qituvchilik faoliyati bilimni tushuntirish, o‘rganuvchining ehtiyojini anglash va o‘quv jarayonini yo‘lga qo‘yish ko‘nikmalarini rivojlantiradigan maydon sifatida namoyon bo‘ladi. Shu jihatdan uning akademik yo‘nalishi va kundalik amaliyoti bir-biridan ajralgan emas: ulardan biri tarjima mahoratini, ikkinchisi esa tilni o‘rgatish usullarini chuqurlashtiradi.

Dilnuraning ta’lim berish bilan bog‘liq tajribasi 2020-yildan boshlanadi. U 2020-yildan boshlab 3 yil davomida O‘zbekiston tarixi fanidan, shuningdek, 2 yil ona tili va adabiyot fanidan abituriyentlarga dars bergan. Mazkur faoliyat uning pedagogik yo‘liga turk tilini o‘qitishdan avvalroq kirib kelganini ko‘rsatadi.

O‘zbekiston tarixi, ona tili va adabiyot fanlaridan abituriyentlar bilan ishlashi turli mazmundagi fanlarni tushuntirish tajribasini bergan. Tarix fanida voqea va jarayonlar izchilligi muhim bo‘lsa, ona tili hamda adabiyotda til me’yorlari, matn va badiiy mazmun bilan ishlash talab etiladi. Dilnuraning ushbu fanlar bo‘yicha dars bergani uning keyingi tarjimashunoslik va til o‘qitish faoliyati bilan ham ma’lum darajada mazmunan tutashadi.

U o‘zining umumiy tajribasini 6 yil deb ko‘rsatadi. Bu tajriba doirasida abituriyentlarga berilgan darslar va keyingi turk tili o‘qituvchiligi alohida o‘rin tutadi. Pedagogik amaliyotining erta bosqichida turli fanlar bilan ishlagani unga o‘rganuvchilar uchun murakkab ma’lumotni tushunarli shaklda bayon qilish zarurligini anglash imkonini bergan bo‘lishi mumkin.

Dilnura boshqalar undan “hech qachon bir yerda qotib qolmaslikni, noshukr bo‘lmaslikni hamda ajralib turuvchi kuchli metodikani” o‘rganishlari mumkinligini ta’kidlaydi. Bu fikr uning o‘qituvchilik tajribasini faqat dars soatlari bilan emas, balki doimiy takomillashuvga intilish va o‘ziga xos metodik yondashuvni shakllantirish istagi bilan baholashini ko‘rsatadi. Onasining dars o‘tish metodlari va motivatsiyasidan ilhom olgani ham bu qarash bilan bevosita bog‘lanadi.

Dilnura rasman faoliyatini 2024-yilda turk tilidan onlayn dars berish orqali boshlagan. Hozirda u turk tilidan asosiy katta o‘qituvchi sifatida faoliyat yuritadi. Onlayn ta’lim formatini tanlagani uning bilim ulashish jarayonini masofadan turib tashkil etishiga, til o‘rganuvchilari bilan raqamli muhitda ishlashiga imkon beradi.

U turk tili bo‘yicha TYS C1 sertifikatiga ega. C1 darajasini tasdiqlovchi bu sertifikat uning turk tili bo‘yicha malakasini ifodalovchi aniq natijalardan biridir. Shuningdek, IELTS B2 sertifikati uning ingliz tili bilan bog‘liq tayyorgarligini ko‘rsatadi; bu esa universitetdagi Tarjima nazariyasi va amaliyoti (ingliz tili) yo‘nalishi bilan uyg‘unlashadi.

Dilnura 50 dan ortiq o‘rganuvchiga turk tilini o‘rgatib, ularning sertifikat olishlariga sababchi bo‘lgan. Bu natija uning faoliyatida o‘quvchilarning individual til o‘rganish maqsadiga yetishi muhim mezon ekanini anglatadi. U o‘qituvchilikni faqat mavzuni tushuntirish bilan cheklamay, o‘rganuvchini sertifikat natijasiga tayyorlash jarayoni bilan ham bog‘laydi.

Turk tilini o‘qitish, ingliz tili tarjimasi bo‘yicha o‘qish va adabiy tarjima orzusini bir yo‘nalishda ko‘rish mumkin. Bularning har biri tilning turli vazifalarini namoyon qiladi: universitetdagi ta’lim nazariy va amaliy tarjima masalalariga, o‘qituvchilik til o‘zlashtirishiga, kelajakdagi adabiy tarjima esa badiiy merosni yetkazishga qaratilgan. Dilnura faoliyatining hozirgi bosqichi shu uch yo‘nalishning amaliy kesishmasida shakllanmoqda.

Dilnuraning kelajak rejalari markazida o‘zbek adabiyotiga tegishli nodir asarlarni jahonga tanitish maqsadi turadi. U bu asarlarni professional darajada tarjima qilishni istaydi. Bunday niyat uning tarjimonlikni milliy madaniy boylikni turli tillardagi o‘quvchiga yaqinlashtiradigan mas’uliyatli faoliyat sifatida qabul qilishini ko‘rsatadi.

Adabiy asarlarni tarjima qilish rejasi uning ona tili va adabiyot bilan bog‘liq avvalgi pedagogik tajribasi, onasining aynan shu fandan ustozligi hamda hozirgi tarjimashunoslik ta’limi bilan mazmunan bog‘liq. U ona tili va adabiyotdan abituriyentlarga 2 yil dars bergan. Demak, uning badiiy matn, adabiy ta’lim va til masalalariga qiziqishi faqat kelajak rejasi emas, balki ilgari orttirilgan tajriba bilan ham oziqlangan yo‘nalishdir.

Dilnura o‘z muallifligi ostidagi, yoshlarga tayanch bo‘la oladigan kitobni taqdim etishni ham rejalashtiradi. Bu maqsadda o‘qituvchilik va mentorlikka xos jihat ko‘rinadi: u kelajakda faqat tarjima qilingan asarlar orqali emas, o‘z fikri va tajribasini jamlagan kitob orqali ham yoshlar bilan muloqot qilishni istaydi. Kitobning mavzusi yoki nashr muddati haqida ma’lumot berilmagan bo‘lsa-da, uning yoshlarga amaliy va ruhiy tayanch bo‘lishi asosiy niyat sifatida aniq belgilangan.

Bu rejalar Dilnuraning o‘z faoliyatini ikki o‘zaro bog‘liq istiqbolda tasavvur qilishini anglatadi. Birinchi istiqbol — o‘zbek adabiyoti namunalarini boshqa tillarga olib chiqish; ikkinchisi — yoshlarni rag‘batlantiruvchi muallif sifatida shakllanish. Ikkala maqsadda ham til, ta’lim va ma’naviy qo‘llab-quvvatlash omillari markaziy o‘rin egallaydi.

Dilnura bo‘sh vaqtida til o‘rganadi, foydali podkastlar tinglaydi va motivatsion kitoblar o‘qiydi. Bu mashg‘ulotlar uning kasbiy yo‘nalishiga bevosita yaqin: til o‘rganish o‘qituvchi va tarjimashunos sifatidagi bilimlarini kengaytirishga xizmat qilsa, podkast va kitoblar dunyoqarash hamda o‘z ustida ishlash odatini qo‘llab-quvvatlaydi.

Uning hayotiy shiori kelajakni faol tasavvur qilishga asoslangan. “Men ortga qaramayman. Chunki oldinda hali ismim yozilmagan tarix bor.” degan fikrida o‘tgan qiyinchilik yoki natijalarga haddan ortiq bog‘lanib qolmasdan, hali amalga oshirilishi kerak bo‘lgan ishlarni ko‘ra bilish istagi ifodalangan. Bu shior uning hech qachon bir yerda qotib qolmaslik haqidagi qarashi bilan hamohangdir.

Dilnuraning liderlik haqidagi tasavvuri shaxsiy manfaatdan kengroq mas’uliyatga tayanadi. Uning fikricha, faqat o‘zini o‘ylamasdan, butun jamoasining muammosini o‘ziniki deb hisoblaydigan inson haqiqiy liderdir. Bu yondashuvda yetakchilik lavozim yoki mavqe emas, balki jamoa oldidagi mas’uliyat va boshqalarning muammosiga befarq bo‘lmaslik sifatida talqin qilinadi.

Uning o‘zini qanday bo‘lsa, shundayligicha qabul qilishi, shukrni muhim qadriyat deb bilishi va rivojlanishdan to‘xtamaslik haqidagi fikrlari bir-birini to‘ldiradi. Bir tomondan, bu qarashlar ichki barqarorlikni anglatadi; ikkinchi tomondan, ular bilim olish va harakatda davom etishga undaydi. Dilnura uchun kuchli metodika ham ayni doimiy izlanish, tajribadan o‘rganish va o‘rganuvchilar natijasiga mas’uliyat bilan qarashdan tarkib topadigan tushuncha sifatida ko‘rinadi.

Dilnura yoshlar uchun bildirgan maslahatida harakatni to‘xtatmaslik, qiyinchilik paytida darhol aybdor izlamaslik va shukr qilish g‘oyalarini ilgari suradi. U shunday deydi: “Hech qachon to‘xtamang! Hayotingizda bir ko‘ngilsizlik bo‘lsa, darrov aybdorni izlamang. Shukr qilishni o‘rganing va avvalo, eng birinchi Allohga suyaning, shunda hech qachon yiqilmaysiz.” Bu murojaatda uning hayotdagi qiyinchiliklarga munosabati, e’tiqod va ichki tayanchga doir qarashlari jamlangan.

Mazkur maslahat Dilnuraning shaxsiy va kasbiy yo‘li bilan hamohang. U o‘qish, abituriyentlarga dars berish, 2024-yildan onlayn turk tili mashg‘ulotlarini olib borish hamda kelajakda tarjimon va muallif sifatida shakllanish kabi bir necha yo‘nalishni o‘z oldiga maqsad qilgan. Shuning uchun uning “Hech qachon to‘xtamang!” degan chaqirig‘i umumiy motivatsion ibora bilan cheklanmay, o‘rganish va o‘rgatish jarayonidagi uzluksizlikni qadrlashini ko‘rsatadi.

U yoshlarga tayanch bo‘la oladigan kitob taqdim etish niyatida ekan, bugungi murojaati kelajakdagi mualliflik maqsadining ham dastlabki ma’naviy yo‘nalishini anglatadi. Uning aytganlarida yoshlarning faqat natijaga emas, qiyinchilikka qanday munosabat bildirishiga ham e’tibor bor: aybdor qidirish o‘rniga o‘zini tiklash, shukr qilish va ishonch bilan davom etish zarurligi ta’kidlanadi.

Dilnuraning bugungi faoliyati o‘rganuvchilar bilan bevosita ishlashga asoslangan bo‘lsa, uzoq muddatli maqsadlari uning ta’sir doirasini adabiy tarjima va mualliflik orqali kengaytirishga qaratilgan. U o‘z yo‘lida onasidan ko‘rgan pedagogik namuna, universitetdagi tarjima ta’limi, til sertifikatlari va o‘qituvchilik natijalarini birlashtiradi. Bu uyg‘unlik uning yoshlarga bilim, metodika va ruhiy dalda berishga intilishini tushunishga yordam beradi.

Dilnura Rasuljonova Dilshodjon qizining bugungi yo‘li tarjimashunoslik ta’limi, turk tilini o‘qitish amaliyoti va adabiyotga bo‘lgan qiziqishning bir nuqtada birlashganini ko‘rsatadi. U O‘zbekiston Milliy universitetida Tarjima nazariyasi va amaliyoti (ingliz tili) yo‘nalishida tahsil olayotgan paytida o‘z bilimini onlayn darslar orqali ulashib, 50 dan ortiq o‘rganuvchining turk tili sertifikatiga erishishiga hissa qo‘shgan.

Uning kelajak niyatlari ham ayni yo‘lning mantiqiy davomi: o‘zbek adabiyotiga mansub nodir asarlarni professional tarjima orqali xalqaro o‘quvchiga yaqinlashtirish va yoshlarga tayanch bo‘la oladigan mualliflik kitobini yaratish. Bu maqsadlar bir tomondan til va matn bilan ishlashni, ikkinchi tomondan esa ta’lim berish tajribasi shakllantirgan mas’uliyatni talab qiladi.

“Men ortga qaramayman. Chunki oldinda hali ismim yozilmagan tarix bor.” degan shior Dilnuraning o‘z oldiga qo‘ygan vazifalariga munosabatini ifodalaydi. U o‘zini qabul qilish, tinimsiz o‘rganish, shukr va jamoa manfaatiga e’tibor kabi qarashlarni kasbiy rejalari bilan bog‘laydi. Uning hozirgi o‘qishi, o‘qituvchilik faoliyati va tarjima sohasidagi niyatlari kelgusida o‘zbek adabiyotini tarjima orqali tanitish hamda yoshlar bilan bilim ulashish istagiga xizmat qiladigan asos bo‘lib turibdi.