Erkaboyeva Zuhra Erkin qizi

Zuhra 24.07.2007-yilda Qoraqalpog‘iston Respublikasi Ellikqal’a tumanida tug‘ilgan. Tug‘ilgan hudud haqidagi bu aniq ma’lumot uning biografiyasidagi boshlang‘ich nuqtani belgilaydi. Ellikqal’a tumani bilan bog‘liq ildizlar va hozirgi yashash muhiti o‘rtasidagi bog‘liqlik uning hayot yo‘lida turli hududlar tajribasi mavjudligini ko‘rsatadi.

Hozirda u Xorazm viloyati Urganch shahrida yashaydi. Bu shahar uning ayni paytdagi o‘qish, izlanish va jamoaviy faollik muhiti hisoblanadi. Talabalik davrining aynan shu maskanda davom etayotgani uning kun tartibida universitet hayoti muhim o‘rin tutishini anglatadi.

Tug‘ilgan joy va yashash hududini alohida qayd etish Zuhra hayotidagi ikki muhim manzilni ko‘rsatadi: biri — bolalik va hayot boshlanishi bilan bog‘liq Ellikqal’a, ikkinchisi — bugungi kasbiy hamda akademik shakllanish davom etayotgan Urganch. Ushbu yo‘lning tafsilotlari haqida qo‘shimcha voqealar keltirilmagan bo‘lsa-da, uning hozirgi faoliyati aynan oliy o‘quv yurti muhiti bilan uzviy bog‘langan.

Yosh avlod vakili sifatida u o‘z imkoniyatlarini yashayotgan shahar doirasidagi o‘quv va intellektual maydonlarda sinab bormoqda. Bunday ishtirok uning e’tiborini faqat nazariy bilimlar bilan cheklamasdan, bellashuv, jamoaviy fikrlash va o‘zini namoyon etish imkoniyatlariga ham qaratayotganini ko‘rsatadi.

Erkaboyeva Zuhra Erkin qizi Urganch davlat universitetining Tarix ta’lim yo‘nalishi 2-bosqich talabasi. U qaysi sohada o‘qiyotgani haqidagi savolga ham aynan shu yo‘nalishda tahsil olayotganini bildirgan. Demak, uning bugungi asosiy faoliyat maydoni oliy ta’limdagi mazkur mutaxassislik bilan belgilanadi.

Tarix ta’lim yo‘nalishi talabasi bo‘lish o‘tmish hodisalari, ularning mazmuni va ularni o‘rganish masalalariga e’tibor qaratishni anglatadi. Nomzod o‘zining fanlar, mavzular yoki kelajakdagi aniq kasbiy lavozimi haqida keng ma’lumot bermagan. Shunga qaramay, u o‘z sohasi doirasida ilgarilashni muhim maqsad sifatida belgilagani mazkur tanlovga jiddiy yondashishini ko‘rsatadi.

Ikkinchi bosqich talabalik davri dastlabki tajribalar bilan keyingi professional rejalarning bog‘lanish nuqtasidir. Zuhra uchun bu jarayon universitetda o‘tkaziladigan tadbirlardagi natijalar va intellektual o‘yinlardagi ishtirok bilan ham to‘ldirilmoqda. Bunday faoliyatlar uning o‘ziga yuklayotgan vazifalari faqat dars jarayoni bilan cheklanmasligini anglatadi.

Uning qisqa ta’rifida “Tarix yo‘nalishi talabasi” degan belgi birinchi o‘rinda turadi. Bu bejiz emas: ayni paytda uning o‘zini anglashida talabalik maqomi va tanlagan mutaxassisligi markaziy o‘rin egallaydi. Universitetdagi keyingi tajribalar uning shu yo‘nalishdagi bilimlarini qanday amaliy hamda intellektual ko‘nikmalar bilan boyitishini belgilab boradi.

Zuhra o‘qiyotgan oliy o‘quv yurtida o‘tkazilgan tanlovlarda 1- va 3-o‘rinlarni olgan. Bu uning aniq qayd etilgan yutuqlari sirasiga kiradi. Ushbu natijalar ikki xil o‘ringa erishilganini ko‘rsatadi va uning universitet hayotidagi bellashuvlardan chetda qolmaganini tasdiqlaydi.

Ma’lumotlarda mazkur musobaqalarning nomi, yo‘nalishi, sanasi yoki qatnashchilar tarkibi keltirilmagan. Shu sababli natijalarning mazmuni haqida qo‘shimcha xulosalar chiqarish to‘g‘ri bo‘lmaydi. Ammo 1- va 3-o‘rinlarning o‘zi talabaning universitet doirasida o‘z imkoniyatini sinagani va natija qayd etgani haqidagi ishonchli ko‘rsatkichdir.

Sovrinli o‘rinlar uning faolligi bilan uyg‘unlashadi. U boshqalar undan faollikni o‘rganishlari mumkin, deb hisoblaydi. Bu fikr shaxsiy fazilatni shunchaki ta’riflash emas, balki ishtirok va tashabbusni muhim qadriyat sifatida ko‘rishni anglatadi. Olingan o‘rinlar ana shu qarashning amaliy ifodasi bo‘lishi mumkin.

Bunday tajriba keyingi bosqichlarda o‘z oldiga qo‘ygan katta maqsad uchun tayanch vazifasini bajaradi. Har bir bellashuv natijasi, ayniqsa talabalik yillarida, insonning tayyorgarligi, mas’uliyati va o‘z ustida ishlash istagini sinovdan o‘tkazadi. Zuhra biografiyasida qayd etilgan 1- va 3-o‘rinlar shu jarayonning aniq faktlarga asoslangan ko‘rinishidir.

Zuhra “Zakovat” intellektual o‘yinida faol ishtirok etadi. Uning qisqa bioyorliqlaridan birida ham “Zakovat ishtirokchisi” ekani ko‘rsatilgan. Bu mashg‘ulot uning talabalik hayotida bilimni sinash, savollarga javob izlash va intellektual muhitda qatnashishga qiziqishi borligini bildiradi.

Intellektual o‘yinlardagi qatnashuv odatda tezkor mushohada, ma’lumotlar bilan ishlash, hamkorlik va e’tiborni talab qilishi mumkin. Zuhra ushbu o‘yinda faol qatnashishini aytgani uning bunday talablarga duch keladigan muhitni tanlashini ko‘rsatadi. Biroq jamoasi, alohida natijalari yoki musobaqalarning bosqichlari haqida ma’lumot berilmagani uchun ular haqida taxmin yuritilmaydi.

Uning tanlagan akademik sohasi va mazkur intellektual faoliyati bir-birini to‘ldiradi. O‘tmish haqidagi bilimlar, keng o‘qish odati va savol-javob maydoniga qiziqish talabaning bilimga asoslangan ishtirokni qadrlashini anglatadi. Bu aloqani qat’iy yutuq sifatida emas, uning qiziqishlari va harakat uslubidagi yaqinlik sifatida ko‘rish mumkin.

“Zakovat”dagi ishtirok Zuhra profilining muhim qismi bo‘lib, uni faqat auditoriya doirasidagi talaba sifatida emas, intellektual tadbirlarda ham qatnashadigan yosh sifatida ifodalaydi. U uchun bunday maydon o‘z bilimlarini tekshirish va rivojlanishga undovchi muhit bo‘lishi mumkin. Aynan shu faollik uning o‘zi boshqalarga o‘rgata olaman deb hisoblagan jihat bilan hamohangdir.

Bo‘sh vaqtida Zuhra kitob o‘qiydi. “Kitobxon” sifati uning qisqa bioyorliqlarida ham aks etgan. Bu qiziqish talabaning universitetdagi rasmiy mashg‘ulotlardan tashqari vaqtda ham o‘qish bilan bog‘liq faoliyatga murojaat qilishini ko‘rsatadi.

U o‘qiydigan kitoblarning janri, mualliflari yoki soni haqida ma’lumot keltirilmagan. Shuning uchun kitobxonlik doirasiga oid aniqroq tavsif berish o‘rinsiz bo‘ladi. Ammo kitob o‘qishning o‘zi uning bo‘sh vaqtini mazmunli o‘tkazish usullaridan biri ekanini va bilimga qiziqishi muntazam odat bilan qo‘llab-quvvatlanishini ko‘rsatadi.

Akademik yo‘nalish, intellektual o‘yin va kitobxonlik birgalikda uning o‘z ustida ishlashga moyilligini ochib beradi. Kitob o‘qish insonning savol berish, taqqoslash va fikrini kengaytirishiga xizmat qilishi mumkin. Zuhra hayotida bu odat ayniqsa uning intellektual maydonlardagi qatnashuvi bilan ma’lum darajada uyg‘un ko‘rinadi.

Uning faol yosh sifatidagi qiyofasi faqat tadbir va musobaqalarda emas, sokin va mustaqil mashg‘ulotda ham shakllanadi. Kitobxonlik odamning shaxsiy ritmda o‘rganishiga imkon beradi. Mazkur qiziqish kelgusida tanlagan sohasida chuqurroq tayyorgarlik ko‘rishiga xizmat qilishi mumkin, biroq uning aniq o‘qish rejasi yoki adabiy yo‘nalishlari haqida fakt mavjud emas.

Zuhra hayotiy shiori sifatida quyidagi fikrni tanlagan: “Agar bugun qadam tashlamasangiz, ertaga yugurishga majbur bo‘lasiz”. Bu iqtibos uning vaqtga munosabati va kechiktirmasdan ish boshlashga doir qarashini aniq ifodalaydi. Shior bugungi kichik qadam ertangi shoshilinch holatning oldini olishi mumkinligini eslatadi.

Mazkur prinsip uning liderlik haqidagi fikri bilan ham uzviy bog‘langan. Uning nazarida lider bo‘lish uchun eng muhim fazilat — doimiy harakatda bo‘lish. Bu qarashda yetakchilik faqat lavozim yoki e’tirof emas, balki uzluksiz intilish, tashabbus ko‘rsatish va to‘xtab qolmaslik bilan o‘lchanadi.

Talabaning universitet tadbirlarida erishgan o‘rinlari hamda intellektual o‘yindagi ishtiroki uning harakatni qadrlashini ko‘rsatadigan qayd etilgan holatlardir. Biroq uning bu boradagi faoliyatini ortiqcha umumlashtirishdan saqlanish lozim: mavjud ma’lumotlar aynan ushbu ikki yo‘nalish va kitobxonlik odatini tasdiqlaydi.

U hayotiga ta’sir qilgan alohida shaxs yoki voqea yo‘qligini bildirgan. Bu javob uning qarashlari biror bitta tashqi omil bilan izohlanmasligini ko‘rsatadi. Uning shiori va yetakchilikka oid fikri shaxsiy kuzatuvlar hamda o‘zini harakatga undash tamoyili asosida shakllangan bo‘lishi mumkin.

Zuhra boshqalar undan faollikni o‘rganishlari mumkin, deb hisoblaydi. Bu fikr uning o‘zini qanday sifat orqali tanitishni istashini ravshan ko‘rsatadi. Faollik uning uchun faqat bandlik emas, balki o‘qish, intellektual ishtirok va natijaga intilishda namoyon bo‘ladigan amaliy munosabatdir.

Talabaning qisqa ta’rifida “Faol yosh” degan belgi bor. Bu ifoda uning o‘zi aytgan qarash va qayd etilgan yutuqlar bilan asoslanadi: u universitetdagi bellashuvlarda sovrinli o‘rinlarga ega bo‘lgan, “Zakovat”da qatnashadi va bo‘sh vaqtida kitob o‘qiydi. Ushbu faktlar uning bir necha turdagi rivojlanish maydonlariga e’tibor berishini ko‘rsatadi.

Shaxsiy mas’uliyat uning shiorida ham ko‘rinadi. Bugun qadam tashlash haqidagi fikr insonning o‘z vaqtini, imkoniyatini va keyingi natijasini o‘zi boshqarishi kerakligi haqidagi tushunchaga yaqin. Shu ma’noda Zuhra faollikni boshqalarga namuna sifatida taklif etar ekan, avvalo uni kundalik tanlov va qatnashuv bilan bog‘laydi.

Uning profilida qo‘shimcha qiziqarli yoki muhim ma’lumot sifatida boshqa alohida faktlar berilmagan. Shuning uchun uning shaxsiy qiyofasini aynan tasdiqlangan jihatlar — talabalik, kitobxonlik, intellektual o‘yin, sovrinli o‘rinlar va harakatga asoslangan prinsip orqali yoritish to‘g‘riroqdir.

Zuhra o‘z sohasida eng oldinda bo‘lishni maqsad qilgan. Bu uning kelajak rejalari va orzu-maqsadlari haqidagi javobining asosiy mazmunidir. Maqsad aniq lavozim, tashkilot yoki muddat bilan cheklanmagan, ammo uning yo‘nalishida yuqori natijaga erishish istagini ravshan bildiradi.

Bunday niyat hozirgi talabalik davridagi harakatlar bilan bog‘lanadi. U 2-bosqichda o‘qimoqda, universitet miqyosida sovrinli o‘rinlarga erishgan va intellektual o‘yinda qatnashadi. Bularning har biri kelajak maqsadiga eltuvchi tayyor natija emas, balki o‘zini sinash, bilim va tajribani kengaytirish yo‘lidagi mavjud qadamlardir.

Uning “doimiy harakatda bo‘lish”ni liderlikning eng muhim fazilati deb bilishi ham kasbiy niyatiga ma’no beradi. Oldinda bo‘lishni istagan inson uchun uzluksiz izlanish, vaqtida qadam tashlash va o‘z ustida ishlash muhim bo‘lishi mumkin. Zuhra qarashlarida aynan mana shu bog‘liqlik namoyon bo‘ladi.

Kelajak haqida bildirilgan maqsad uning bugungi portreti bilan uyg‘un: tarix yo‘nalishida tahsil olayotgan, kitob o‘qishni yoqtiradigan, bilimga asoslangan o‘yinlarda va universitet tadbirlarida qatnashadigan yosh. U o‘z niyatini real harakatlar bilan mustahkamlab borishi uning kelgusi yo‘lidagi asosiy masala bo‘lib qoladi.

Zuhra Erkin qizining bugungi yo‘li Ellikqal’ada boshlangan hayot tajribasi, Urganchdagi talabalik muhiti, kitobxonlik odati, universitet miqyosidagi sovrinli natijalar va intellektual o‘yinlardagi ishtirokni birlashtiradi. Uning hayotiy prinsipi — “Agar bugun qadam tashlamasangiz, ertaga yugurishga majbur bo‘lasiz” — o‘z oldiga qo‘ygan maqsad bilan bevosita bog‘langan.

U o‘z sohasida eng oldinda bo‘lishni istaydi. Bu niyat hozirning o‘zida davomiy harakat, bilim olishga qiziqish va faollik orqali ifodalanmoqda. Talabalikning keyingi bosqichlarida u aynan shu odatlarni saqlab, yutuqlarini mazmunli tajriba bilan boyitsa, o‘z tanlagan yo‘nalishida puxta o‘rin egallash sari izchil harakat qilishi mumkin.