Gulhayo Narzullayeva Baxtiyor qizi

U 03.03.2010-yilda Qashqadaryo viloyati G‘uzor tumanida tug‘ilgan va hozir ham shu hududda yashaydi. Tarjimai holidagi ushbu ikki ma’lumot uning ta’lim va dastlabki izlanishlari o‘z tug‘ilgan muhitida davom etayotganini bildiradi. Uning hayot yo‘li haqida berilgan ma’lumotlar, avvalo, maktab o‘quvchisi sifatida o‘qish bilan birga o‘z qiziqishlarini sinab ko‘rishga e’tibor qaratganini ko‘rsatadi.

U o‘rta ta’limning 11-sinfida Abdulla Oripov nomidagi ijod maktabida tahsil oladi. Maktab bosqichi uning uchun faqat fanlarni o‘zlashtirish davri bo‘lib qolmagan: kitob mutolaa qilish, ijod bilan shug‘ullanish, tanlovlar va loyihalarda qatnashish orqali tajriba to‘plash jarayoni ham bo‘lgan. U faoliyatini aynan maktab yoshidan boshlagani haqida aytadi. Dastlabki qiziqish vaqt o‘tishi bilan muntazam o‘rganish va rivojlanishga aylangan.

Uning o‘zini ifodalovchi qisqa yo‘nalishlarida 11-sinf o‘quvchisi, yosh ijodkor, kitobxon, arab xattoti va SAT talabgori degan jihatlar birlashadi. Bular bir-biridan alohida mashg‘ulotlar emas, balki kengroq bilim olish istagining turli ko‘rinishlaridir. Mutolaa ijodiy yozuvga turtki bersa, xattotlik matn va estetikaga e’tiborini ifodalaydi; SATga tayyorgarlik esa oliy ta’lim va kasbiy rejalarga yo‘naltirilgan amaliy harakatdir.

Maktab davridan boshlab u qiziqqan narsasini oxirigacha o‘rganishga harakat qilishini ta’kidlaydi. Yangi sohalarda o‘zini sinab ko‘rishni yoqtirishi ham uning o‘quv jarayoniga faqat tayyor natija nuqtayi nazaridan emas, izlanish imkoniyati sifatida qarashini anglatadi. Bu yondashuv keyinchalik tanlovlardagi ishtiroki, sertifikatlar uchun tayyorgarligi va murabbiylik vazifasida ham ko‘rinadi.

Uning kasbiy niyati iqtisodiyot, islom moliyasi va bank sohasi bilan bog‘langan. Bu yo‘nalishlarni kelajakda faoliyat maydoni sifatida tanlagan o‘quvchi hozirdanoq bu maqsad sari dadil qadam tashlayotgani, xususan, SAT imtihoniga puxta tayyorgarlik ko‘rayotgani qayd etilgan. Demak, u oliy ta’limga tayyorgarlikni uzoq muddatli rejalarining muhim qismi deb biladi.

SAT talabgori sifatidagi maqomi uning maqsadlarini aniqroq shakllantirishga xizmat qilmoqda. Imtihonga tayyorgarlik u uchun faqat test topshirish bilan cheklanmay, kelajakda nufuzli oliy ta’lim muassasasida tahsil olish orzusi bilan uzviy bog‘liq. U ingliz va arab tillarini mukammal o‘rganishni ham rejalashtiradi. Bu tillar uning ta’limiy va kasbiy qiziqishlari, ayniqsa iqtisodiyot hamda islom moliyasi bilan bog‘liq istiqboli uchun ahamiyatli bo‘lishi mumkin.

Uning faoliyati maktab yoshidagi oddiy qiziqishdan boshlangan. Vaqt o‘tishi bilan kitob o‘qish, tanlov va loyihalarda qatnashish orqali tajribasini oshirgan, izlanish va o‘rganishni davom ettirgan. Ushbu ketma-ketlik uning o‘z yo‘lini faqat bir mashg‘ulot doirasida emas, o‘qish, badiiy ijod, til va ijtimoiy tashabbuslarni birlashtirgan holda belgilayotganini ko‘rsatadi.

Kelgusida u iqtisodiyot sohasida yetuk mutaxassis bo‘lishni, o‘z shaxsiy brendini yaratishni va zamonaviy akademiyaga asos solishni maqsad qilgan. Bu rejalar orasida ilmiy izlanish olib borish niyati ham bor. Shuning uchun uning bugungi tayyorgarligi akademik natijalarni qo‘lga kiritish bilangina emas, balki bilimni keyinchalik boshqalarga ulashish va o‘z loyihalarini yaratish bilan bog‘liq istiqbol sifatida ham namoyon bo‘ladi.

Uning yutuqlari orasida “Jadid bobomga maktub” respublika ijodiy ishlar tanlovida qo‘lga kiritilgan 2-o‘rin alohida o‘rin tutadi. Bu natija uning ijodiy ishlar tanlovida ishtirok etib, munosib o‘rin egallaganini tasdiqlaydi. Maktub janri tarixiy xotira, qarash va ifoda aniqligini talab qilishi mumkin; 2-o‘rin esa uning bunday ijodiy sinovga jiddiy yondashganini anglatadi.

U 2026-yilda an’anaviy yosh ijodkorlarning Zomin seminarida ishtirok etgan. Seminar ishtiroki uning ijodiy muhitlar bilan bog‘lanish, tajriba almashish va o‘z ustida ishlash istagini ko‘rsatadi. Shuningdek, “Zukko kitobxon” loyihasida 2-o‘rinni egallagani mutolaa uning hayotidagi doimiy qiziqishlardan biri ekanini aniq natija bilan tasdiqlaydi.

“Yilning eng yaxshi kitobxoni-2024” bilan bog‘liq natijaga egaligi ham qayd etilgan. Ushbu ma’lumot uning kitob o‘qishdagi faolligi va mazkur yo‘nalishdagi baholash jarayonida ishtirok etganini ko‘rsatadi. U bo‘sh vaqtini asosan kitob o‘qish va ijod bilan o‘tkazishi aytilgani uchun bu natija uning kundalik qiziqishi bilan tanlovdagi ishtiroki o‘rtasidagi uzviylikni ifodalaydi.

Ijod uning uchun faqat tanlov topshiriqlari bilan cheklanmaydi. U hikoya, qissa hamda roman yozishni yoqtiradi va kelgusida yozgan asarlari bilan kitobxonlar qalbidan joy olishni orzu qiladi. Bu orzu hozirgi qiziqishni uzoq muddatli ijodiy niyatga aylantiradi. U tanlagan adabiy shakllar keng badiiy fikrlash va voqeani hikoya qilishga qiziqishini bildiradi, biroq berilgan ma’lumotlarda uning e’lon qilingan asarlari yoki alohida nomlangan qo‘lyozmalari haqida ma’lumot yo‘q.

Bilimni baholashga qaratilgan natijalari uning o‘qishga izchil yondashishini ko‘rsatadi. U CEFR B2 darajasidan 52 natija qayd etgan. Bu ko‘rsatkich chet tilini o‘rganishga ajratayotgan e’tibori bilan uyg‘un: u kelajakda ingliz va arab tillarini mukammal egallashni maqsad qilgan. Til o‘rganishga qiziqishi uning nufuzli oliy ta’lim muassasasida o‘qish va ilmiy izlanish olib borish rejalari bilan ham bog‘lanadi.

Ona tili bo‘yicha milliy sertifikatning B darajasini 59 ball bilan qo‘lga kiritgan. Tarix bo‘yicha milliy sertifikatning B darajasini esa 55 ball bilan olgan. Ushbu ikki aniq natija uning bir vaqtning o‘zida til va tarix fanlariga e’tibor qaratganini ko‘rsatadi. Ona tili bo‘yicha bilim badiiy yozuv bilan bog‘liq qiziqishlari uchun muhim bo‘lsa, tarixiy mavzudagi ijodiy tanlovda qatnashgani uning tarixga oid tayyorgarligi bilan hamohangdir.

Sertifikatlar uning ta’limiy faoliyatida o‘lchab bo‘ladigan bosqichlar sifatida turadi. Biroq ular uning qiziqishlarini bitta fan yoki yo‘nalish bilan cheklab qo‘ymaydi. U kitob o‘qiydi, badiiy janrlarda yozishni yoqtiradi, xattotlik bilan shug‘ullanadi, tillarni o‘rganadi va iqtisodiy sohada kelajak qurishga tayyorlanadi. Shu ma’noda, B2 natijasi hamda milliy sertifikatlardagi ballar keng qamrovli qiziqishlar ichidagi akademik tayanchlardan biri bo‘lib ko‘rinadi.

U ilmiy izlanishlar olib borishni orzu qiladi. Bugungi sertifikatlar va SATga tayyorgarlik ushbu orzuga olib boruvchi boshlang‘ich qadamlardan hisoblanadi. U o‘zini har tomonlama rivojlantirishga vaqt ajratishini aytadi. Bu holat uning kelajakdagi mutaxassislikni tanlashida ijodiy va gumanitar qiziqishlar, tillar hamda iqtisodiy bilimlar bir-birini to‘ldirishi mumkinligini ko‘rsatadi.

U “Ijodkor yoshlar klubi — Qashqadaryo” mentori sifatida qayd etilgan. Mazkur rol uning tanlov va shaxsiy izlanish bilan bir qatorda jamoaviy muhitda ham mas’uliyat olishga intilishini anglatadi. Mentorlik maqomi o‘z tajribasi, qiziqishi yoki yo‘l-yo‘rig‘i orqali boshqalarga ko‘mak berish imkonini yaratadi; berilgan ma’lumotlarda bu vazifaning aniq faoliyat shakllari ko‘rsatilmagan bo‘lsa-da, uning liderlik haqidagi qarashlari bilan ma’lum bog‘liqlik ko‘rinadi.

Uning fikricha, lider bo‘lish uchun eng muhim fazilat — mas’uliyatdir. U haqiqiy lider nafaqat o‘z qarorlari, balki jamoasi va jamiyat oldidagi burchini ham chuqur his qilishi kerakligini ta’kidlaydi. Mas’uliyatli inson odamlarga ishonch bag‘ishlashi, qiyinchiliklardan qo‘rqmasligi va boshqalarga o‘rnak bo‘la olishini qayd etadi. Bu fikr yetakchilikni mavqe emas, burch sifatida tushunishini ko‘rsatadi.

U boshqalar undan tavakkal qilishdan qo‘rqmaslik va qiyin tuyulgan ishlardan ham chekinmaslikni o‘rganishlari mumkin deb hisoblaydi. Biror maqsadni uddalay olishiga umuman ishonmasa ham, harakat qilib ko‘raverishini aytadi. Shuningdek, u har doim eng qiyin yo‘lni tanlaganini bildiradi, chunki har qanday katta yutuq birinchi qadamni tashlashdan boshlanadi deb hisoblaydi.

Bu qarashlar uning maqsadni faqat ishonch paydo bo‘lgandagina boshlash kerak, degan fikrga qo‘shilmasligini anglatadi. Uning yondashuvida harakatning o‘zi o‘sish vositasi sifatida tushuniladi. Mentorlik, tanlovlardagi ishtirok, sertifikatlar hamda imtihonga tayyorgarlik uning mas’uliyat va dadillikni amaliy yo‘nalishlarda sinab borayotganini ko‘rsatadi.

Unga eng ko‘p ta’sir qilgan shaxs — Muhammad al-Xorazmiy. U olimning ilm-fan taraqqiyotiga qo‘shgan hissasi, matematika va boshqa fanlar sohasidagi kashfiyotlari butun dunyo ilmiga xizmat qilayotganini alohida qayd etadi. Eng avvalo, al-Xorazmiyning ilmga bo‘lgan cheksiz intilishi va mehnatsevarligi unga doimo izlanish, bilim olish va kelajakda jamiyatga foydali inson bo‘lish uchun ilhom beradi.

Abdulla Oripov ijodi ham uning ma’naviy qarashlarida muhim o‘rin egallaydi. U bu ijodni nafaqat she’riyat, balki hayot sabog‘i deb biladi. Shoirning har bir misrasida Vatanga cheksiz muhabbat, inson qadr-qimmati, ona tiliga hurmat va yuksak ma’naviyat mujassam ekanini qayd etadi. Samimiy va teran fikrlar uni chuqur o‘ylashga, ezgulikka intilishga hamda o‘z oldiga katta maqsadlar qo‘yishga undaydi.

U shoir hayoti va ijodi orqali chinakam buyuklikka iste’dod bilangina emas, balki mehnat, sadoqat va Vatanga muhabbat bilan erishilishini anglaganini bildiradi. Shu ruhda u bilim olishdan to‘xtamaslikka va yurt ravnaqi uchun munosib hissa qo‘shadigan inson bo‘lishga intiladi. Uning hayotiy prinsipi: “Ilm olishdan hech qachon to'xtamaslik, halol mehnat qilish va har kuni kechagidan yaxshiroq inson bo'lishga intilish.”

U insonning haqiqiy boyligi uning bilimi, odobi va ezgu amallarida, deb hisoblaydi. Bu qarash uning iqtisodiyot sohasidagi rejalari bilan ham ma’naviy muvozanat hosil qiladi: moddiy yoki kasbiy maqsadlar bilim, odob va halol mehnat qadriyatlaridan ajralib qolmasligi kerak. Uning o‘qish, yozish va jamoaga foyda keltirishga intilishi ana shu prinsipning turli ko‘rinishlaridir.

Dunyoning turli hududlarida sodir bo‘layotgan urushlar unga chuqur ta’sir qiladi. Ayniqsa, begunoh bolalarning ochlik, qo‘rquv va ayriliqda yashayotganini ko‘rish uni larzaga soladi. U har bir bolaning baxtli bolaligi bo‘lishi kerakligini ta’kidlaydi, urush esa bunga to‘sqinlik qilayotganini qayd etadi. Bu munosabat uning dunyodagi voqealarga befarq emasligini, insoniy oqibatlarni bolalar taqdiri orqali chuqur his etishini ko‘rsatadi.

Mazkur voqealar unga tinchlikning qadrini chuqurroq anglatgan. U kelajakda tinchlikni mustahkamlash, insonlar o‘rtasida mehr-oqibat va hamjihatlikni qaror toptirish yo‘lida o‘z hissasini qo‘shishga undalishini bildiradi. Bu niyat iqtisodiy sohadagi kasbiy rejalari bilan bir qatorda uning jamiyat haqidagi kengroq tasavvurini ham ko‘rsatadi: u bilim va faoliyatning insonlar hayotiga foydasi bo‘lishini istaydi.

U bolalarni juda yaxshi ko‘radi. Ko‘chada ketayotib kichkina bolani ko‘rib qolsa, unga kulib qarashi, bolaning ham kulib, hatto yoniga yugurib kelishi mumkinligi haqida so‘zlaydi. Bunday samimiy lahzalar uning kayfiyatini ko‘taradi va uni xursand qiladi. Bu oddiy kuzatuv uning bolalarning tabiiy samimiyatiga e’tibor bilan qarashini ifodalaydi.

Uning kelajakdagi alohida niyatlaridan biri ayol-qizlarning ilm-fan va ta’limga bo‘lgan qiziqishini oshirish, ularning o‘z salohiyatini ro‘yobga chiqarishiga ko‘maklashishdir. Bu maqsad uning o‘zi ham tinmay o‘rganish, imtihonlarga tayyorlanish va yangi sohalarda o‘zini sinash orqali shakllanayotgan yo‘lidan kelib chiqadi. U jamiyatga foydali bo‘lish haqidagi orzusini aynan imkoniyat va bilimni kengaytirish istagi bilan bog‘laydi.

Bo‘sh vaqtida u kitob o‘qiydi va ijod bilan shug‘ullanadi. Hikoya, qissa hamda roman yozish uning eng yaqin ijodiy qiziqishlaridan biridir. Bu mashg‘ulot uning tanlovlardagi natijalari bilan hamohang bo‘lib, kelgusida badiiy asarlari orqali o‘quvchilar qalbidan joy olish orzusini mustahkamlaydi. U yozuvga vaqtinchalik mashg‘ulot sifatida emas, istiqbolda davom ettirishni istaydigan yo‘nalish sifatida qaraydi.

U arab xattotligi bilan shug‘ullanadi. Xattotlik uning qisqa biografik tavsifida ham alohida qayd etilgan. Chet tillarini o‘rganishga vaqt ajratishi bilan bu qiziqish yozuv, til va matn madaniyatiga e’tiborini birlashtiradi. U ingliz va arab tillarini mukammal o‘rganish niyatida; bu boradagi izlanishlari CEFR B2 darajasidan 52 natija olgani bilan ham bog‘lanadi.

U qiziqqan narsasini oxirigacha o‘rganishga intiladi va yangi sohalarda o‘zini sinab ko‘rishni yoqtiradi. Shu sababli uning ijodiy mashg‘ulotlari iqtisodiyotga oid rejalari bilan qarama-qarshi emas, balki shaxsiy rivojlanishining turli qirralari sifatida namoyon bo‘ladi. Kitob o‘qish fikr doirasini kengaytirsa, badiiy yozuv tasavvur va ifodani, xattotlik esa sabr hamda aniqlikni talab qiladi.

Uning tengdoshlariga murojaati ham shaxsiy tajribasida muhim bo‘lgan qat’iyatni ifodalaydi: “Orzularingizdan qo‘rqmang. Qiyin bo‘lsa ham, yillarni yo‘qotsangiz ham, qayta-qayta urinib ko‘ring. Ba’zan kechikish mag‘lubiyat emas, balki o‘zingizni topish uchun berilgan imkoniyatdir.” Bu fikr uning qiyinchilikdan chekinmaslik, birinchi qadamning ahamiyatiga ishonish va maqsad yo‘lida harakatni davom ettirish qarashlari bilan uyg‘undir.

Bugun u 11-sinf o‘quvchisi sifatida o‘qish, ijod, til o‘rganish va tanlovlardagi ishtirokini bir yo‘nalishda uyg‘unlashtirmoqda. Iqtisodiyot, islom moliyasi va bank sohasiga kirish uchun SAT imtihoniga puxta tayyorgarlik ko‘rayotgani uning rejalari aniq amaliy qadamlar bilan bog‘lanayotganini ko‘rsatadi. Shu bilan birga, hikoya, qissa va roman yozishga qiziqishi, xattotlik bilan shug‘ullanishi hamda ilmiy izlanish olib borish orzusi uning kelajak tasavvurida kasbiy va ijodiy yo‘nalishlar bir-biridan ajralmasligini anglatadi.

Uning qarashlarida bilimning qadri halol mehnat, odob va ezgu amal bilan o‘lchanadi. Tinchlik, mehr-oqibat, bolalarning baxtli bolaligi, ayol-qizlarning ilm-fanga qiziqishi kabi masalalarga e’tibor berishi kelgusida o‘z bilim va tashabbuslarini faqat shaxsiy muvaffaqiyat uchun emas, jamiyatga foyda keltirish uchun ham ishlatish istagini namoyon qiladi. Shaxsiy brend yaratish va zamonaviy akademiyaga asos solish maqsadi hali oldinda turgan katta reja bo‘lsa-da, uning bugungi mutolaasi, sertifikatlari, ijodiy sinovlari va mas’uliyat haqidagi qarashlari bu yo‘ldagi izlanishlarini belgilab bermoqda.

U o‘z tengdoshlariga qayta urinib ko‘rish, kechikishni mag‘lubiyat deb bilmaslik va orzudan cho‘chimaslik haqida murojaat qiladi. Mazkur yondashuv uning o‘zi ham qiyin yo‘llardan chekinmaslikka intilishini ifodalaydi. Kelgusida nufuzli oliy ta’lim muassasasida tahsil olib, iqtisodiyot sohasida mutaxassis bo‘lish, ijodiy asarlari bilan o‘quvchilarga yetib borish va ayol-qizlarning salohiyatini ro‘yobga chiqarishga ko‘maklashish niyati uning bugungi yo‘lini mazmunli istiqbol bilan bog‘laydi.