Habibova O‘g‘iloy Shuhratjon qizi

O‘g‘iloyning to‘liq ismi Habibova O‘g‘iloy Shuhratjon qizi. U 2007.05.21 sanada, ya’ni 2007-yil 21-mayda Namangan viloyati Chust shahrida dunyoga kelgan. Tug‘ilgan sana va joy haqidagi bu aniq ma’lumot uning biografik yo‘lining boshlang‘ich nuqtasini belgilaydi. Hozirda ham Namangan viloyatining Chust shahrida yashashi uning o‘zi voyaga yetgan hudud bilan aloqasi davom etayotganini ko‘rsatadi.

Shahar uning hayotida faqat manzil sifatida emas, dastlabki bilimlar olingan muhit sifatida ham tilga olinadi. U Chust shahridagi 9-maktabda tahsil olgan. Maktabdagi o‘qishni qizil attestat va oltin medal bilan yakunlagani o‘quv yillarida fanlarga jiddiy yondashganidan darak beradi. Bu ikki natija keyinchalik universitetga kirish va grant asosida o‘qish uchun mustahkam zamin bo‘lganini ko‘rsatishi mumkin.

Maktab haqida berilgan ma’lumotlarda alohida tadbirlar yoki sinfdan tashqari mashg‘ulotlar ko‘rsatilmagan bo‘lsa-da, yakuniy hujjatlar uning o‘quv natijasini aniq qayd etadi. Qizil attestat maktab ta’limidagi muvaffaqiyatni, oltin medal esa shu davrdagi yuqori ko‘rsatkichni ifodalaydi. O‘g‘iloyning keyingi tanlovi ham aniq fanlar bilan bog‘liq yo‘lga burilgani maktab bosqichidagi bilimlar uning kasbiy qiziqishiga mos kelganini anglatadi.

Uning o‘zi haqidagi ma’lumotlarda tug‘ilgan va yashayotgan hudud bir xil qayd etilishi barqaror muhitni ko‘rsatadi. Bunday muhitda oila, maktab va shaxsiy intilishlar o‘zaro bog‘lanib boradi. Ayniqsa, otasining kasb yo‘nalishini tanlashidagi hissasi haqida keyinchalik bergan izohi uning shakllanishida yaqin insonlar o‘rnini ko‘rsatadigan muhim jihatdir.

Maktabdan keyingi bosqichda O‘g‘iloy Turan xalqaro universitetining 2-kursiga o‘tgan. U biologiya sohasida tahsil oladi. Bu tanlov uning kelajakda laborant vrach bo‘lish hamda o‘z laboratoriyasini ochish rejalari bilan bevosita bog‘langan: universitetdagi nazariy tayyorgarlik uning niyat qilgan kasbiy yo‘nalishi uchun asos bo‘lib xizmat qiladi.

Ushbu sohaga kirishida otasining hissasi katta bo‘lgan. O‘g‘iloy otasidan o‘rnak olib, o‘rganish orqali bu yo‘lni tanlaganini aytadi. Bu fikr tayyor qarordan ko‘ra kuzatish va o‘rganishga tayanilgan tanlovni bildiradi. Kasb haqidagi tasavvurning yaqin inson namunasi orqali shakllanishi uning yo‘nalishga ongli qiziqish bilan qaraganini ko‘rsatishi mumkin.

Kimyo va biologiya fanlaridan milliy sertifikatlarga egaligi uning oliy ta’limdagi soha bilan mos keladigan fanlar bo‘yicha alohida tayyorgarlik ko‘rganini anglatadi. Sertifikatlar shunchaki hujjat emas, balki fanlarga oid bilimni tasdiqlovchi natijalardir. Maktabdagi oltin medal va qizil attestatdan so‘ng bu sertifikatlar O‘g‘iloyning aniq fanlardagi izchil o‘quv yo‘lini ko‘rsatadi.

U 4 yillik davlat grantiga sazovor bo‘lgan. Grant universitet bosqichidagi eng muhim yutuqlaridan biridir, chunki u o‘qishni davom ettirish imkoniyati bilan birga avvalgi o‘quv mehnatining natijasini ham ifodalaydi. O‘g‘iloyning qisqa bioyorlig‘ida «Davlat granti sohibasi» va «Oltin medal sohibasi» degan ta’riflarning yonma-yon kelishi maktabdagi natijalar bilan oliy ta’lim sari tashlangan qadamlar o‘rtasidagi bog‘liqlikni ochib beradi.

O‘g‘iloy universitetda o‘qish bilan cheklanmay, o‘quv markazida shogird bo‘lib ham ishlaydi. U faoliyatini may oyidan boshlagan. Shogirdlik bosqichi uning o‘rganish uslubida nazariya bilan amaliy tajribani yaqinlashtirish istagi borligini ko‘rsatadi. Hali ta’lim olayotgan paytda bunday tajribaga kirishishi unda mas’uliyat va yangi ko‘nikmalarni egallashga qiziqish mavjudligini anglatadi.

O‘quv markazidagi vazifalari yoki markaz nomi berilmagan, biroq uning shogird sifatida ish boshlagani aniq. Shuning uchun bu tajribani tayyor mutaxassislik maqomi emas, balki ustozlik va amaliy o‘rganish jarayonidagi boshlang‘ich bosqich sifatida ko‘rish to‘g‘ri bo‘ladi. May oyidan boshlangan bu yo‘l O‘g‘iloyning o‘qishdagi bilimlarini kundalik ish muhiti bilan sinab ko‘rishiga imkon berishi mumkin.

Uning hayotiy shiori «Katta orzular – katta mas’uliyat talab qiladi». Bu jumla shogirdlik bilan universitetdagi o‘qishni birga olib borishdagi munosabatini ham anglatadi. U katta maqsadni faqat xohish deb emas, unga mos javobgarlik bilan bog‘laydi. O‘quv markazida ish boshlagani mazkur qarashni amaliy qadamlar bilan mustahkamlashga intilish sifatida talqin qilinishi mumkin.

O‘g‘iloyning fikricha, lider bo‘lish uchun boshqaruvchanlik qobiliyatiga ega bo‘lish va mas’uliyatni yo‘qotmaslik kerak. Bu qarashda boshqaruv faqat topshiriq berish emas, balki javobgarlikni saqlash bilan birga tushuniladi. U boshqalar undan mas’uliyatli bo‘lishni va hammaga yordam berishni o‘rganishlari mumkinligini ta’kidlaydi. Ushbu tamoyillar o‘qish va shogirdlikdagi kelajak munosabatlari uchun muhim yo‘nalish bo‘lib turadi.

O‘g‘iloyning yutuqlari bir necha aniq natijada ko‘rinadi. U maktabni qizil attestat va oltin medal bilan bitirgan, 4 yillik davlat grantiga sazovor bo‘lgan hamda kimyo va biologiya fanlaridan milliy sertifikatlarga ega. Bu natijalarning har biri turli davrga taalluqli bo‘lsa-da, ularni o‘quv jarayoniga muntazam e’tiborning izlari sifatida ko‘rish mumkin.

U xalqaro maqola yozgan. Maqolaning mavzusi, nashr joyi va sanasi haqidagi ma’lumotlar berilmagan, lekin xalqaro maqola yozish tajribasining o‘zi uning yozma izlanish olib borganini qayd etadi. Bu tajriba fan doirasidagi fikrlarni tartibga solish, ma’lumot bilan ishlash va natijani matn orqali ifodalash ko‘nikmalariga yo‘nalgan qadam sifatida ahamiyatlidir.

Qizil attestat va oltin medal maktab yakunidagi e’tirof bo‘lsa, milliy sertifikatlar muayyan fanlarga oid tayyorgarlikni ko‘rsatadi. Grant esa oliy ta’limdagi imkoniyatni ifodalaydi. Xalqaro maqola bu qatorda o‘qish natijalaridan tashqari izlanish va yozish faoliyati ham borligini ko‘rsatadi. Shu sababli O‘g‘iloyning akademik portretini faqat bitta mukofot yoki bitta sertifikat bilan cheklash mumkin emas.

Uning qisqa tavsifidagi «Biologiya talabasi | Davlat granti sohibasi | Oltin medal sohibasi | Ijodkor | Kitobxon» iborasi ham aynan shu ko‘p qirralilikni jamlaydi. Unda erishilgan natijalar — grant va medal — alohida berilgan, qolgan uch belgi esa bugungi mashg‘ulot va qiziqishlarini bildiradi. Qisqa ta’rifning tarkibi uning o‘zini faqat o‘quv yutuqlari orqali emas, izlanish va ijod bilan birga ifodalashini ko‘rsatadi.

Bo‘sh vaqtida O‘g‘iloy kitob mutolaa qiladi va audiokitoblar tinglaydi. Kitobxonlik uning qisqa bioyorlig‘idagi muhim belgilardan biri sifatida qayd etilgan. Mutolaa va audiokitoblarni birga tanlashi ma’lumot, hikoya yoki g‘oyalarni ikki xil shaklda qabul qilishga qiziqishini bildiradi. Bu odat uning o‘rganishni faqat dars jadvali bilan chegaralamasligini ko‘rsatadi.

Kitob o‘qish unda o‘z ustida ishlash vositasi bo‘lishi mumkin, audiokitob esa kundalik vaqtdan unumli foydalanishning qulay shakli hisoblanadi. Nomzod sevimli mualliflari, janrlari yoki o‘qigan asarlari haqida ma’lumot bermagan. Shunday bo‘lsa ham, kitob mutolaasi va tinglashni bo‘sh vaqtdagi asosiy mashg‘ulot sifatida tilga olishi bu qiziqish uning kundalik hayotida muayyan o‘ringa ega ekanini ko‘rsatadi.

U yoshlarga «Kichik qadamlar – buyuk natijalar poydevoridir» deb maslahat beradi. Bu iqtibos uning kitobxonlik, sertifikatga tayyorgarlik, maqola yozish yoki shogirdlik kabi katta maqsadlarga eltuvchi ishlarni asta-sekin bajarish haqidagi qarashi bilan uyg‘unlashadi. U natijani birdan keladigan hodisa sifatida emas, kichik qadamlar asosida quriladigan jarayon deb ko‘radi.

Mazkur maslahat hayotiy shiori bilan ham bir-birini to‘ldiradi. Bir tomondan, katta orzu mas’uliyatni talab qiladi; ikkinchi tomondan, buyuk natija kichik qadamlar poydevorida yuzaga keladi. Bu ikki fikr O‘g‘iloyning maqsad sari harakatida talabchanlik va bosqichma-bosqichlikni birlashtirishini anglatadi. Bunday yondashuv uning o‘quv hamda kasbiy rejalari uchun amaliy mezon bo‘lib xizmat qilishi mumkin.

O‘g‘iloy ijod qilishni yaxshi ko‘radi. Uning ijodiy mashg‘ulotlari qo‘l mehnatiga asoslangan turli buyumlarni tayyorlashda namoyon bo‘ladi: u buketlar, rasmli ramkalar, diademalar, sovg‘a bokslar va tortlar tayyorlaydi. Bu ro‘yxat ijodiy qiziqishi bitta yo‘nalish bilan cheklanmasligini, bezak, sovg‘a kompozitsiyasi va pishiriq tayyorlash kabi turli ko‘rinishlarni qamrab olishini ko‘rsatadi.

Buket va sovg‘a bokslarini tayyorlash e’tibor hamda estetik tanlovni, rasmli ramkalar esa bezak yaratishga qiziqishni talab qiladi. Diademalar tayyorlash ham nozik detallar bilan ishlashni nazarda tutadi. Tort tayyorlash esa ijodning oshxona yo‘nalishidagi ko‘rinishidir. Bu mashg‘ulotlarning barchasi haqida tijoriy faoliyat yoki buyurtmalar berilganiga oid ma’lumot yo‘q; ular O‘g‘iloyning shaxsiy ijodiy qiziqishlari sifatida qayd etiladi.

Ilmiy yo‘nalish bilan qo‘l mehnatiga asoslangan ijodni yonma-yon olib borishi uning qiziqishlari rang-barangligini bildiradi. Bir yoqda aniq fanlar, sertifikatlar va maqola yozish bo‘lsa, ikkinchi yoqda estetik buyumlar hamda tortlar yaratish bor. Bu ikki yo‘nalish bir-biriga qarama-qarshi emas: ularda e’tibor, sabr, izlanish va natija uchun javobgarlik kabi umumiy jihatlar bo‘lishi mumkin.

«Ijodkor» ta’rifi uning qisqa bioyorlig‘ida bejiz ko‘rsatilmagan. U bu so‘zni umumiy qiziqish sifatida emas, aniq buyumlar ro‘yxati orqali ochib beradi. Buketlar, rasmli ramkalar, diademalar, sovg‘a bokslar va tortlar uning ijodiy dunyosi nimadan tarkib topishini ko‘rsatadigan konkret misollardir. Shu jihatdan uning biografiyasida ijod dam olish vositasi bilan birga, shaxsiy ifoda maydoni hamdir.

O‘g‘iloy kelajakda laborant vrach bo‘lishni istaydi. Bu maqsad uning hozir biologiya sohasida tahsil olishi, kimyo va biologiyadan milliy sertifikatlarga ega ekani hamda otasidan o‘rnak olib tanlagan yo‘nalishi bilan uzviy bog‘langan. Kelgusidagi kasbiy rejasi tasodifiy niyat emas, bugungi o‘qish va izlanishlar bilan aloqador aniq yo‘nalish sifatida namoyon bo‘ladi.

U o‘z laboratoriyasini ochmoqchi. Bu niyat mustaqil professional makon yaratish istagini bildiradi. Laboratoriyani qachon, qayerda yoki qaysi ixtisosda ochishiga doir tafsilotlar berilmagan, biroq maqsadning o‘zi uning kasbga uzoq muddatli nazar bilan qarashini ko‘rsatadi. Universitetdagi o‘qish, grant va shogirdlik tajribasi ana shu reja sari to‘planayotgan bosqichlar bo‘lishi mumkin.

U dunyo bo‘ylab sayohat qilishni ham rejalashtiradi. Bu orzu kasbiy maqsaddan alohida bo‘lsa-da, uning qiziqish doirasini kengaytiradi. Sayohat niyati yangi joylar, tajribalar va dunyoqarashga ochiqlik bilan bog‘liq. O‘g‘iloy uchun kelajak faqat muayyan kasbga ega bo‘lish emas, balki dunyoni ko‘rish istagini ham o‘z ichiga oladi.

Uning maqsadlari real qadamlar bilan bog‘langanida yanada mazmunli ko‘rinadi: u allaqachon universitetning 2-kursiga o‘tgan, grant asosida o‘qimoqda, may oyidan o‘quv markazida shogird sifatida faoliyat boshlagan va xalqaro maqola yozgan. Bu faktlar laborant vrach bo‘lish hamda laboratoriya ochish istagini hozirgi o‘qish jarayonidan uzib qo‘ymaydi. U maqsad va bugungi mehnat orasidagi bog‘lanishni mas’uliyat tamoyili orqali tushunadi.

O‘g‘iloyning liderlik haqidagi qarashi boshqaruvchanlik qobiliyati va mas’uliyatni yo‘qotmaslikka tayanadi. U liderlikni lavozim yoki nom bilan emas, sifatlar majmui bilan izohlaydi. Boshqaruvchanlik insonning jarayonni tartibga sola olishini bildirsa, mas’uliyat natija uchun javob bera olish zarurligini anglatadi. Uning shiorida ham aynan shu talab markazda turadi.

Uning fikricha, boshqalar undan mas’uliyatli bo‘lishni va hammaga yordam berishni o‘rganishlari mumkin. Bu javob O‘g‘iloyning shaxsiy namuna haqidagi tasavvurini ochadi. U boshqalarga o‘rgatishi mumkin bo‘lgan jihatlarni o‘z yutug‘ini ko‘klarga ko‘tarish orqali emas, mas’uliyat va yordam ko‘rsatish kabi kundalik fazilatlar orqali belgilaydi.

Maktabni qizil attestat va oltin medal bilan bitirishi, 4 yillik grantga erishishi, sertifikatlar olishi hamda o‘qish bilan shogirdlikni birga olib borishi uning mas’uliyat haqidagi so‘zlari amaliy natijalar bilan ham bog‘liqligini ko‘rsatadi. Bu faktlar uning o‘ziga qo‘ygan talabini anglatadi, biroq ular asosida ortiqcha umumlashtirishdan ko‘ra, u tanlagan yo‘ldagi muntazamlikni qayd etish o‘rinlidir.

Yoshlarga bildirgan «Kichik qadamlar – buyuk natijalar poydevoridir» degan maslahati ham yordam berish istagining so‘zdagi ifodasidir. Bu fikr ularga ulkan maqsadlar oldida to‘xtab qolmasdan, kichik amaliy qadamdan boshlashni taklif etadi. O‘g‘iloyning o‘z biografiyasidagi maktab natijalari, universitetga o‘tishi, grant, sertifikat va may oyidagi shogirdlik ana shunday ketma-ket qadamlarning ahamiyatini ko‘rsatadigan faktlardir.

Habibova O‘g‘iloy Shuhratjon qizi bugun biologiya yo‘nalishidagi o‘qishi, o‘quv markazidagi dastlabki ish tajribasi, grant va sertifikatlar bilan tasdiqlangan o‘quv natijalari hamda ijodiy qiziqishlarini bir yo‘lda olib bormoqda. Uning maqsadi — laborant vrach bo‘lish, o‘z laboratoriyasini ochish va dunyo bo‘ylab sayohat qilish. Bu rejalarning markazida mas’uliyat, o‘rganishga ochiqlik va insonlarga yordam berish istagi turadi. «Katta orzular – katta mas’uliyat talab qiladi» degan shior uning mavjud yutuqlariga munosabati bilangina emas, navbatdagi bosqichlarga qo‘ygan talabchan mezoni sifatida ham ko‘rinadi. O‘qishdagi izlanish, amaliy shogirdlik, xalqaro maqola tajribasi, kitobxonlik va qo‘l mehnatiga asoslangan ijod uning kelgusi kasbiy yo‘lini puxta hamda mazmunli davom ettirishiga zamin bo‘la oladi.