Kamola Bahodirova Oʻtkirjon qizi

Kamolaning hayot yo‘li 2007-yil 24-avgustda Buxoro viloyati Gʻijduvon tumanida boshlangan. Tug‘ilgan sana va hudud uning biografiyasining dastlabki tayanch nuqtasidir. Keyinchalik uning yashash manzili Navoiy viloyati, Navoiy shahri bilan bog‘langan. Ushbu ikki hudud haqidagi ma’lumot uning hayot yo‘lida turli ta’limiy va ijtimoiy muhitlarni ko‘rish imkoniyati bo‘lganini ko‘rsatadi, biroq uning shaxsiy shakllanishi to‘g‘risida aynan berilgan ma’lumotlarda eng muhim urg‘u hududlardan ko‘ra maqsadli o‘rganishga qaratilgan.

Uning maktab davri kelajakdagi kasb tanlovida muhim boshlang‘ich bosqich bo‘lgan. Aynan shu davrdan u yuridik sohaga qiziqa boshlagan. Bu qiziqish bir lahzalik tanlov emas, balki keyinchalik oliy ta’limdagi yo‘nalishni belgilagan davomli intilish sifatida namoyon bo‘ladi. Huquqni o‘rganishga e’tibor uning keyingi kitobxonlik tanlovida, sertifikatlarida, intellektual bellashuvlarda hamda kasbiy maqsadlarida izchil aks etadi.

Shaxsiy yo‘nalishining shakllanishida otasining o‘rni alohida qayd etiladi. Uning hayotida otasi katta motivatsiya bo‘lgan, otasi sababli yuridik sohasiga qiziqishi ortgan. Bu holat kasbga intilishda yaqin insonning rag‘bati qanchalik ahamiyatli bo‘lishi mumkinligini anglatadi. Otaning motivatsiyasi tayyor natija emas, balki qiziqishni kuchaytirgan omil bo‘lgan; keyingi bosqichlarda esa bu qiziqishni ta’lim, izlanish va amaliy faollik orqali davom ettirish Kamolaning o‘ziga tegishli mas’uliyatga aylangan.

Hozirda u Navoiy viloyati, Navoiy shahrida yashaydi va Sharof Rashidov nomidagi Samarqand davlat universitetining yuridik fakultetida tahsil oladi. Uning ta’lim darajasi tugallanmagan oliy ma’lumot sifatida qayd etilgan. Bu ayni paytda o‘qish va kasbiy shakllanish jarayoni davom etayotganini bildiradi. U yuridik sohada tahsil oladi, ya’ni nazariy bilimlarni egallash bilan birga kelajakdagi kasbiy mas’uliyatga tayyorgarlik ko‘rmoqda.

Universitetdagi ta’lim uning maktab yillarida paydo bo‘lgan qiziqishini muayyan mutaxassislik yo‘liga olib kirdi. Huquq yo‘nalishini tanlash uning kelajakda adolat va qonun ustuvorligini ta’minlashga xizmat qiladigan yurist bo‘lish niyati bilan uzviy bog‘langan. Mazkur niyat ta’limni faqat diplom olish vositasi sifatida emas, balki mas’uliyatli faoliyat uchun zarur poydevor deb tushunishini ko‘rsatadi. U o‘z sohasida yetuk va ishonchli mutaxassis bo‘lishni orzu qiladi.

Talabalik davrida bilimga munosabat ham alohida ahamiyatga ega. Kamola yangilik o‘rganishga qiziqadi, o‘z ustida muntazam ishlaydi va har bir qadamni rivojlanish uchun imkoniyat deb biladi. Bunday qarash o‘qish jarayonini faqat belgilangan fanlar bilan chegaralab qo‘ymaslikka xizmat qilishi mumkin. U o‘z rivojini muntazam harakat bilan bog‘laydi: bilimlarni kengaytirish, natijalarni tahlil qilish, intizomni saqlash va maqsadga sodiq qolish uning o‘zi ta’kidlagan muhim fazilatlar qatoriga kiradi.

Ta’limdagi sa’y-harakatlarining aniq ko‘rsatkichlaridan biri — ingliz tili, ona tili, tarix va huquq fanlaridan sertifikatlarga egaligidir. Ushbu fanlar bir-biridan mazmunan farq qilsa-da, ularning barchasi keng bilim doirasini shakllantirish uchun ahamiyatli. Ingliz tili sertifikati til o‘rganishga e’tiborni, ona tili sertifikati nutq va matn bilan ishlash ko‘nikmalarini, tarix sertifikati voqea-hodisalarni tarixiy kontekstda ko‘rishga qiziqishni, huquq sertifikati esa tanlangan soha bo‘yicha bilimni tasdiqlaydi.

Ayniqsa, tarix va huquq fanlariga oid sertifikatlar uning kasbiy yo‘nalishi bilan mazmunan yaqin turadi. Huquqni anglashda turli masalalarning kelib chiqishi, jamiyatdagi munosabatlarning rivoji va me’yorlarning o‘rni to‘g‘risida fikr yuritish muhim bo‘lishi mumkin. Ona tili bo‘yicha bilim esa huquqiy tushunchalarni aniq ifodalash, matnni sinchiklab o‘qish va fikrni ravshan bayon qilish uchun foydali asos bo‘la oladi. Biroq uning sertifikatlari haqida faqat mavjud ma’lumotlar doirasida gapirish mumkin: ular mazkur to‘rt fandan olingan.

Bu natijalar Kamolaning yutuqlari ro‘yxatida aniq o‘rin egallaydi. Ularni umumiy “turli muvaffaqiyatlar” degan ibora bilan almashtirish uning tayyorgarlik doirasini toraytirgan bo‘lardi. Aksincha, ingliz tili, ona tili, tarix va huquq bo‘yicha sertifikatlar uning o‘qishga ko‘p yo‘nalishli yondashuvini ko‘rsatadi. Uning doimiy o‘rganish haqidagi qarashi shu faktlarda amaliy ifoda topadi: u tanlagan yuridik soha bilan bir qatorda umumta’limiy va kommunikativ ahamiyatga ega fanlarda ham o‘z bilimini mustahkamlab borgan.

Fakultet bosqichidagi Zakovat tadbirlarida faxrli o‘rinlarni egallashi uning intellektual faoliyatidagi muhim natijalardan biridir. Bu ma’lumot uning musobaqalarda shunchaki qatnashgani emas, balki e’tirofga sazovor natijaga erishganini ko‘rsatadi. Intellektual bellashuvlar odatda tez fikrlash, turli mavzulardagi bilimlarni bog‘lash, jamoa bilan hamkorlik qilish va vaziyatda qaror qabul qilishni talab etadi. Mavjud ma’lumotlarda qaysi o‘rinlar yoki qaysi sanalarda ekani berilmagan bo‘lsa-da, faxrli o‘rinlar uning mehnati natijasi sifatida aniq qayd etilgan.

Uning qisqa biografik tavsifida “Zakovat ishtirokchisi” degan sifatning berilishi ham bejiz emas. Bu ta’rif talabalik hayotini faqat auditoriya bilan bog‘lamasdan, bilimni sinovdan o‘tkazish maydonlariga chiqishga tayyorligini ko‘rsatadi. Bunday tadbirlardagi ishtirok huquqshunoslikka qiziqish bilan birga umumiy bilimni boyitishga bo‘lgan ehtiyojni ham ifodalashi mumkin. Ayniqsa, u huquqiy va jinoyatga oid kitoblar o‘qishi hisobga olinsa, izlanish, savol-javob hamda bilim almashinuvi uning qiziqishlari orasida bir-birini to‘ldiradigan yo‘nalishlar sifatida ko‘rinadi.

Faxrli o‘rinlar Kamola uchun yakuniy nuqta emas, balki rivojlanish yo‘lidagi bosqich sifatida talqin qilinishi mumkin. Chunki u har bir qadamni rivojlanish uchun imkoniyat deb biladi. Ushbu qarash musobaqadagi natijalarni ham o‘rganishning davomi sifatida qabul qilishiga mos keladi. Bunda uning intizom, qat’iyat va doimiy o‘rganishni boshqalarga o‘rgata oladigan fazilatlar deb hisoblashi alohida mazmun kasb etadi: natijaga erishish bilan birga, o‘sish jarayonini qadrlash ham uning pozitsiyasida muhimdir.

Kamola Yoshlar ittifoqining faol a’zosi hisoblanadi. Bu uning o‘qishdan tashqari jamoaviy muhitda ham ishtirok etishini bildiradigan muhim biografik faktdir. Faol a’zolik ijtimoiy tashabbuslarga e’tibor, jamoa bilan ishlash va umumiy maqsad yo‘lida mas’uliyat olish kabi jihatlar bilan bog‘lanishi mumkin. Uning fikricha, lider bo‘lish uchun eng muhim fazilat mas’uliyatdir. Shu nuqtai nazardan, jamoatchilikdagi faollik uning liderlik haqidagi qarashlarini amalda anglash maydoni bo‘lib xizmat qilishi mumkin.

U bo‘sh vaqtida talabalar o‘rtasida turli tadbirlar o‘tkazadi. Bu faoliyat uning tashabbuskorlik qobiliyati va tengdoshlari bilan ishlashga qiziqishini ko‘rsatadi. Tadbirlar mazmuni, sanasi yoki miqyosi ko‘rsatilmagan, biroq ularni talabalar orasida tashkil etishi aniq berilgan. Shuning uchun bu yo‘nalishni u yaratgan loyihalar yoki muayyan ko‘lamdagi dasturlar sifatida emas, balki talabalik muhitidagi amaliy faollik sifatida baholash o‘rinlidir.

Mas’uliyat haqidagi qarashi uning jamoaviy ishga munosabatini tushunishga yordam beradi. Uning fikricha, haqiqiy lider qaror qabul qilishdan qo‘rqmaydi va uning natijasi uchun javob beradi. Bu yondashuvda liderlik mavqe yoki nom bilan emas, qarorning oqibatini tan olish bilan belgilanadi. Talabalar o‘rtasida tadbir o‘tkazish ham rejalashtirish, kelishuv va natijaga javob berishni talab qilishi ehtimol. Demak, uning nazariy qarashi ham, ijtimoiy faolligi ham mas’uliyatni markazga qo‘yadigan umumiy tamoyil atrofida birlashadi.

Huquqiy va jinoyatga oid kitoblarni o‘qish uning bo‘sh vaqtdagi asosiy mashg‘ulotlaridan biridir. Bu tanlov uning tanlagan mutaxassisligi bilan bevosita bog‘liq: o‘qish orqali u huquqiy masalalarga oid tasavvurlarini kengaytirishga intiladi. Jinoyatga oid adabiyotlarga qiziqish esa mazkur mavzuning murakkab tomonlarini anglash istagi borligini bildiradi. Biroq bu kitoblarning nomi yoki mualliflari berilmaganligi uchun uning mutolaa doirasi haqida ortiqcha xulosalar chiqarish mumkin emas.

Huquqiy kitobxonlik uning qisqa tavsifidagi “Huquqiy kitobxon” iborasini mazmun bilan to‘ldiradi. Bu sifat u uchun kitob o‘qish tasodifiy mashg‘ulot emasligini, uni kasbiy qiziqish bilan bog‘lashini ko‘rsatadi. Mutolaa uning darsdagi bilimlarini boyitishi, turli masalalarga e’tiborliroq yondashishiga yordam berishi mumkin. Shu bilan birga, u yangilik o‘rganishga qiziqishini aytadi. Kitob o‘qish va yangilikka ochiqlik birgalikda uning o‘z ustida ishlashga asoslangan odatini ifodalaydi.

Uning rivojlanishga munosabati doimiylik bilan ajralib turadi. Kamola o‘z ustida muntazam ishlaydi va har bir qadamni rivojlanish uchun imkoniyat deb biladi. Bu fikr kichik tajriba, o‘qilgan asar, qatnashilgan tadbir yoki olingan sertifikatning har biri yangi bilimga eltuvchi bosqich ekanini anglatadi. U boshqalarga intizom, qat’iyat, doimiy o‘rganish va o‘z maqsadiga sodiq qolishni o‘rgata oladi, deb hisoblaydi. Mazkur to‘rt tushuncha uning o‘zi tanlagan o‘qish va faollik yo‘lini tushuntiruvchi asosiy mezonlar sifatida ko‘rinadi.

Kamolaning hayotiy shiori uning maqsadga munosabatini aniq ifodalaydi: «Agar siz baxtli hayot kechirishni istasangiz, odamlarga yoki narsalarga emas, balki maqsadga bog‘langan bo‘lishingiz kerak». Ushbu iqtibosda maqsad insonning ichki tayanchi sifatida tasavvur qilinadi. U tashqi holatlar yoki shaxslarga mutlaq qaram bo‘lishdan ko‘ra, o‘z yo‘nalishini belgilovchi maqsadga sodiqlikni ustun qo‘yadi. Bu prinsip uning kasbiy niyati va muntazam o‘rganish haqidagi qarashlari bilan hamohangdir.

Maqsadga bog‘langanlik uning uchun harakatni yo‘qotmaslikni anglatadi. U yuridik sohaga maktab davridan beri qiziqadi, hozir shu yo‘nalishda oliy ta’lim oladi va kelajakda ishonchli yurist bo‘lishni ko‘zlaydi. Bu faktlar shiorning amaliy mazmunini ko‘rsatadi: uzoq muddatli niyatni saqlab qolish, unga erishish uchun bilim olish va turli tajribalardan foydalanish. Intizom hamda qat’iyatga urg‘u berishi aynan shu yo‘ldagi ichki tartibning ahamiyatini bildiradi.

Uning yoshlar uchun aytgan maslahati ham faol pozitsiyani ilgari suradi: «O‘zingizga ishoning, bilim olishdan to‘xtamang va imkoniyatni kutmang — uni o‘zingiz yarating. Bugungi mehnatingiz ertangi muvaffaqiyatingizning poydevoridir». Bu fikr o‘ziga ishonchni uzluksiz ta’lim va tashabbus bilan birlashtiradi. Unda muvaffaqiyat kutiladigan tasodif emas, balki bugungi mehnatga quriladigan natija sifatida talqin qilinadi. Mazkur murojaat uning shaxsiy qarashlaridagi qat’iyat, yangilikka qiziqish va maqsadga sodiqlikni qisqa, ravshan shaklda mujassamlashtiradi.

Uning kasbiy maqsadi adolat va qonun ustuvorligini ta’minlashga xizmat qiladigan, o‘z sohasida yetuk va ishonchli yurist bo‘lishdir. Bu niyat yuridik ta’limning mazmunini uning shaxsiy qadriyatlari bilan bog‘laydi. U uchun huquqshunoslik faqat kasb tanlovi emas, adolat va qonun ustuvorligi kabi tamoyillarga xizmat qilish imkoniyati hamdir. Bunday maqsad mas’uliyat haqidagi qarashlariga ham mos: huquq sohasida qarorlar, munosabatlar va ularning oqibatlariga jiddiy yondashish talab etiladi.

Hozirgi bosqichda u oliy ta’limni davom ettirayotgan talaba, jamoatchilik faoli, intellektual tadbirlar ishtirokchisi va kitobxon sifatida turli tajribalarni yig‘moqda. Ingliz tili, ona tili, tarix va huquqdan olingan sertifikatlar, fakultet miqyosidagi faxrli o‘rinlar hamda talabalar orasida tadbirlar o‘tkazish uning bugungi faolligini tashkil etadi. Bu tajribalarning barchasi kelajakdagi yuristlik faoliyatining tayyor kafolati deb emas, balki kasbiy kamolot sari xizmat qiladigan muhim tayyorgarlik qadamlari deb qaralishi mumkin.

Uning bo‘lajak yurist sifatidagi yo‘li hali ta’lim va izlanish jarayonida davom etmoqda. Biroq unda yo‘nalishni belgilab beruvchi omillar aniq: maktabdan beri davom etgan huquqqa qiziqish, otasidan olingan rag‘bat, mas’uliyatni qadrlash, kitobxonlik, o‘z ustida ishlash va maqsadga sodiqlik. U adolat va qonun ustuvorligiga hissa qo‘shishni istaydi. Shu maqsad sari intizomli mehnat, qat’iyat va doimiy o‘rganishni saqlashi uning hozirgi yo‘lini real hamda mazmunli kasbiy istiqbol bilan bog‘laydi.

Bugun Kamola Bahodirova Oʻtkirjon qizi ta’lim, kitobxonlik, intellektual musobaqalar va jamoatchilik tashabbuslarini bir yo‘nalishga — huquqni puxta o‘rganish hamda mas’uliyatli mutaxassis bo‘lib shakllanishga jamlamoqda. Uning yo‘lida maktab davridan paydo bo‘lgan qiziqish, otasidan olgan motivatsiya, universitetdagi o‘qish, fakultet miqyosidagi Zakovat natijalari va faol a’zolik tajribasi bir-birini to‘ldiradi. U adolat va qonun ustuvorligiga xizmat qiladigan, o‘z sohasida yetuk hamda ishonchli yurist bo‘lishni maqsad qilgan. Bu maqsad uning kunlik o‘rganish odati, intizom va qat’iyatni qadrlashi, imkoniyatni kutish emas, uni yaratish haqidagi qarashlari bilan bog‘langan. Shunday yondashuv uning bugungi talabalik davrini kelgusidagi kasbiy mas’uliyat uchun tayyorgarlik bosqichiga aylantirmoqda.