Mo'minova Shahnoza Jumanazar qizi

Shahnoza 10.06.2009-yilda Bandixon tumanida tug'ilgan. Uning to'liq ismi Mo'minova Shahnoza Jumanazar qizi bo'lib, bu ism-sharif uning shaxsiy ma'lumotlari qatorida aniq qayd etilgan. Hozirda u Surxondaryo viloyati Bandixon tumanida yashaydi. Tug'ilgan va yashayotgan hududining birligi uning hayotining hozirgi davri shu makon bilan bog'liqligini ko'rsatadi.

Tarjimai holida u yashash joyini shunchaki manzil sifatida emas, shakllanishi kechayotgan muhit sifatida anglash mumkin. Chunki uning o'z hayoti haqida bildirgan fikrlarida ko'rilgan qiyinchiliklar, his qilingan holatlar va kechirilgan tajribalar muhim o'rin egallaydi. Shahnoza “ko'p qiyinchiliklarni ko'rib ulg'ayganini” ta'kidlaydi. Bu holatlarning tafsilotlari keltirilmagan bo'lsa-da, ularni o'z xarakteri va qarashlariga ta'sir qilgan omil sifatida ko'rsatadi.

Uning fikricha, insonning ko'rgan, his qilgan va kechirganlari uni kuchli bo'lishga undaydi. Bu qarash shaxsiy qiyinchiliklarga faqat og'irlik sifatida emas, ichki bardoshlilikni sinovdan o'tkazadigan tajriba sifatida munosabatda bo'lishini anglatadi. Shahnoza o'zini mehnatsevar va jasoratli deb tavsiflashi ham ana shu dunyoqarash bilan bog'lanadi: u uchun qat'iyat tashqi to'siqlar yo'qolganidan emas, maqsad tomon harakatni davom ettirishdan iborat.

Yoshligidan shakllanayotgan bunday munosabat uning keyingi niyatlarida ham seziladi. U tanlagan yo'nalish jiddiy tayyorgarlikni talab etishini anglaydi va bunga mehnat orqali erishishni asosiy shart deb biladi. Shaxsiy tajriba haqidagi mulohazalari uning kelajak rejalari tayyor sharoitga tayanmaganini, balki qiyinchiliklarni yengib o'tish zarurati haqidagi tasavvur bilan uyg'unligini ko'rsatadi.

Shahnoza 29-sonli maktabning 9-sinf bitiruvchisi sifatida qayd etilgan. Maktabni bitirish uning umumiy bilim asoslarini shakllantirgan muhim bosqichdir. Ushbu davrda olingan bilimlar keyingi o'qish hamda kasbiy yo'nalishni tanlash uchun poydevor vazifasini o'taydi. U o'z yo'lini davom ettirib, hozir Jarqo'rg'on tumani 2-son texnikumining 2-kurs talabasi hisoblanadi.

Texnikumdagi ikkinchi kurs Shahnozaning o'quv jarayonida faol davom etayotgan bosqichni anglatadi. Uning qisqa biografik ta'rifida “2-kurs talabasi” degan belgi alohida berilgani bejiz emas: bu ayni paytdagi kundalik mas'uliyati, bilim olish jarayoni va o'z oldiga qo'ygan vazifalarini bildiradi. U maktab bitiruvchisi maqomini saqlagan holda, keyingi professional ta'lim bosqichida ham o'qimoqda.

Uning kasbiy qiziqishi huquqshunoslik fani bilan bog'liq. Shahnoza bu yo'nalishda o'qishni istaydi va o'zini abituriyent deb belgilaydi. Bu niyat texnikumdagi o'qish bilan bir qatorda oliy ta'lim sari reja tuzayotganini ko'rsatadi. U tanlagan fan va bo'lajak kasb o'rtasidagi bog'liqlik aniq: yuridik oliy ta'limga kirish istagi uning tergovchi bo'lish maqsadiga yo'naltirilgan.

O'qish uning tarjimai holida faqat muassasalar ketma-ketligi emas, balki maqsadga erishish vositasi sifatida namoyon bo'ladi. U “abituriyent” maqomini o'zining mavjud holati sifatida qabul qiladi, ya'ni oldinda turgan imtihon va tanlovlarga tayyorlanish zaruratini anglaydi. Bu yondashuvda maktabdagi yakunlangan bosqich, texnikumdagi davom etayotgan jarayon va oliy ta'limga oid intilish bir yo'nalishga birlashadi.

Shahnozaning asosiy kasbiy niyati Toshkent davlat yuridik universitetiga o'qishga kirishdir. Bu reja aniq nomlangan oliy ta'lim muassasasi bilan bog'langanligi sababli, uning kelajak tasavvuri umumiy istak emas, muayyan yo'nalishdagi maqsad ekanini ko'rsatadi. U yuridik bilimlarni egallashga intilar ekan, bu intilishni bo'lajak amaliy faoliyat bilan ham bog'laydi.

Uning orzu qilgan kasbi — tergovchilik. Tergovchi bo'lish istagi Shahnozaning huquqiy masalalarga qiziqishi bilan birga, hodisalarni sinchiklab o'rganish, dalil va holatlarni tahlil qilishga bog'liq sohani tanlayotganini anglatishi mumkin. Biroq uning ma'lumotlarida bu kasbga oid aniq tajriba yoki faoliyat tilga olinmagan; mavjud fakt shundan iboratki, u o'z rejasini yuridik universitetga kirish va tergovchi bo'lish tarzida belgilagan.

Bu niyatni amalga oshirishda uning mehnatga bergan bahosi muhim o'rin tutadi. Shahnozaning hayotiy shiori: «Imkonsiz narsa yo'q, faqat harakat va mehnat qilinsa bas». Iqtibos uning natijaga erishishni tasodif yoki sharoit bilan emas, izlanish va sa'y-harakat bilan bog'lashini ko'rsatadi. U uchun “imkonsiz” deb ko'rinadigan maqsad ham muntazam harakat vositasida erishiladigan darajaga aylanishi mumkin.

Kasb tanlashda bunday pozitsiya uning oldidagi yo'lni realroq ko'rishga yordam beradi. Universitetga kirish istagi hozirgi talabalik, abituriyentlik va o'z ustida ishlash bilan bog'langan. Tergovchilik maqsadi esa u o'rganmoqchi bo'lgan fan yo'nalishiga mazmun beradi. Shahnoza shu tariqa ayni davrdagi o'qishini uzoqroq istiqboldagi kasbiy niyatiga olib boradigan qadam deb ko'radi.

Bo'sh vaqtida Shahnoza kitob o'qiydi. Uning mutolaa doirasida ayniqsa detektiv asarlar alohida o'rin egallaydi. Bu qiziqish uning qisqa bio ta'rifida ham “Detektiv asarlar kitobxoni” shaklida berilgan. Kitobxonlik uning o'quv majburiyatlaridan tashqari, mazmunli mashg'ulotni tanlashini bildiradi.

Detektiv janrga murojaat qilish uning tanlagan kasbiy niyati bilan ma'lum ma'noda hamohangdir. Ushbu asarlarda odatda voqealar zanjiri, savollar, izlanish va yechim topish jarayoni uchraydi. Shahnoza bu janrni sevishi uning bo'lajak kasbi bilan bevosita sababiy bog'liqligini isbotlamaydi, ammo uning qiziqishlari va tergovchi bo'lish istagi o'rtasida mazmuniy yaqinlik borligini ko'rsatishi mumkin.

Mutolaa uning dunyoqarashini kengaytirishi, voqealarga turli nuqtayi nazardan qarashiga xizmat qilishi ehtimol. Shunga qaramay, Shahnozaning kitob o'qish odati haqidagi aniq ma'lumot — uning detektiv asarlarni mutolaa qilishidir. U o'qigan mualliflar, asarlar yoki kitobxonlikdagi yutuqlari ko'rsatilmagan. Shu bois uning bu qiziqishini aynan mavjud holicha, ya'ni bo'sh vaqtdagi muntazam mashg'ulot sifatida baholash o'rinlidir.

Bu mashg'ulot uning o'z ustida ishlashga moyilligini to'ldiradi. O'qish jarayoni va oliy ta'limga tayyorgarlik orasida kitobga vaqt ajratish Shahnoza uchun bilim olish birgina dars bilan cheklanmasligini anglatadi. U tanlagan janr esa izlanish, tafsilotlarga e'tibor va xulosaga kelish kabi mavzularni o'zida jamlagani bilan uning kasbiy niyatiga ruhiy jihatdan yaqin turadi.

Shahnoza o'z hayotida amal qiladigan asosiy prinsipni harakat va mehnat bilan ifodalaydi. Uning shiori baland va'dadan ko'ra, natijaga eltuvchi jarayonni e'tirof etadi. Ya'ni maqsadning murakkabligi insonni to'xtatib qo'ymasligi, unga erishish uchun mehnat qilish kerakligi haqidagi tushuncha ustun turadi. Bu qarash uning o'qish va kasb tanlashga doir rejalari bilan izchil uyg'unlashgan.

Uning liderlik haqidagi fikri ham faol harakatga asoslanadi. Shahnozaning nazarida, lider bo'lish uchun eng muhim fazilatlar harakatlilik va to'xtab qolmaslikdir. Bu ta'rifda liderlik lavozim yoki mavqedan avval shaxsning o'zini boshqara olishi, qiyin paytda ham olg'a intilishi bilan bog'lanadi. U liderlikni tayyor natija emas, faol tutum deb tushunadi.

Boshqalar undan nimani o'rganishi mumkinligi haqidagi savolga Shahnoza mehnatsevarlik va jasoratni tilga oladi. Bu ikki sifat uning o'zini ta'riflashida ham markaziy o'rinda turadi. Mehnatsevarlik — vazifaga izchil yondashish, jasorat esa qiyinchilik va gap-so'zlar qarshisida chekinmaslikka doir qarashlarini ifodalashi mumkin. U bu fazilatlarni o'z shaxsiy tajribasidan ajratib emas, hayotda ko'rgan sinovlar bilan bog'liq holda ko'radi.

Shahnozaning qarashlarida harakatlilik, mehnat, jasorat va bardoshlilik o'zaro bog'langan. U qiyinchilikni inkor etmaydi, biroq unga taslim bo'lishni ham ma'qullamaydi. Shuning uchun uning hayotiy prinsipi yosh abituriyentning maqsad sari borish usulini ochib beradi: avvalo niyatni belgilash, keyin esa unga munosib harakat qilish va yo'lda to'xtab qolmaslik.

Shahnoza boshqa yoshlarga maqsadni tanlash va unga sodiq qolish borasida aniq fikr bildiradi. Uning murojaati quyidagicha: «Orzu qildimi, maqsad qildimi — bo'ldi, faqat shunga intilishlari, yo'ldagi mashaqqat va gap-so'zlarga e'tibor bermasliklari kerak. Shundagina natija bo'ladi». Bu fikrda orzu qilishning o'zi yetarli emasligi, unga intilish zarurligi ta'kidlangan.

Uning maslahatida “yo'ldagi mashaqqat” va “gap-so'zlar” iboralari alohida ahamiyatga ega. Shahnoza maqsad yo'lida qiyinchilik bo'lishini tabiiy hol deb biladi. U shuningdek, atrofdagi salbiy yoki chalg'ituvchi fikrlar insonning yo'nalishini belgilamasligi kerakligini uqtiradi. Bunday yondashuv uning o'zi ko'p qiyinchiliklarni ko'rib ulg'ayganini aytishi bilan mazmunan uyg'unlashadi.

Bu murojaatda boshqalarga buyruq berishdan ko'ra, ichki mustahkamlikka chaqiriq ustun. U o'z fikrini natija bilan yakunlaydi: intilish, mashaqqatdan cho'chimaslik va gap-so'zlarga berilmaslik “shundagina natija” berishi mumkin. Bu uning hayotiy shioridagi harakat va mehnat haqidagi g'oya bilan bir xil qadriyatlarga tayanadi, ammo takror emas, balki yoshlar uchun amaliy yo'nalish vazifasini bajaradi.

Shahnozaning tengdoshlariga qarata aytgan so'zlari uning shaxsiy maqsadi bilan ijtimoiy munosabatini ham ko'rsatadi. U faqat universitetga kirish va kasb tanlashni o'ylab qolmay, o'z tajribasidan kelib chiqib, boshqalarni ham orzu va niyatlariga befarq bo'lmaslikka undaydi. Uning fikrlarida muvaffaqiyatga eltuvchi omil sifatida tashqi bahodan ko'ra ichki qat'iyat va uzluksiz intilish muhimroq deb qaraladi.

Shahnozaning bugungi holati bir nechta aniq belgilar orqali ko'rinadi: u 29-sonli maktabning 9-sinf bitiruvchisi, Jarqo'rg'on tumani 2-son texnikumining ikkinchi kurs talabasi va huquqiy yo'nalishda oliy ta'lim olishni istayotgan abituriyentdir. Bu belgilar uning hayot yo'li davom etayotgan, tanlovlar va tayyorgarliklar davrida ekanini anglatadi. U o'z oldiga qo'ygan keyingi katta vazifa — Toshkent davlat yuridik universitetiga kirish.

Uning kasbiy tasavvuri tergovchi bo'lish maqsadi bilan to'ldiriladi. Bu niyatga boradigan yo'l hozirgi o'qish, fan bo'yicha tayyorgarlik va o'z kuchiga ishonchdan iborat. Shahnoza o'zining qisqa tavsifida mehnatsevar va jasoratli ekanini qayd etgani, liderlikda esa harakatlilik bilan to'xtab qolmaslikni ustuvor bilgani ushbu reja uchun o'zi muhim deb hisoblaydigan ichki sifatlarni ko'rsatadi.

Bo'sh vaqtdagi kitobxonlik, ayniqsa detektiv asarlarga qiziqish, uning kundalik hayotidagi fikriy mashg'ulotlardan biridir. Shaxsiy qiyinchiliklardan kuch olish haqidagi qarashi esa maqsad yo'lida uchraydigan sinovlarga munosabatini ifodalaydi. Bu jihatlar birgalikda Shahnozaning hozirgi qiyofasini — izlanayotgan, o'qiyotgan va aniq kasbiy niyatga intilayotgan yosh sifatida ochadi.

Uning oldidagi yo'l hali davom etadi, ammo yo'nalishi ravshan: oliy yuridik bilim olish va tergovchilik kasbiga yaqinlashish. Shahnoza bu yo'lda o'zi ishonadigan prinsip — mehnat va harakatga tayanadi. Shunday qilib, uning bugungi intilishi shaxsiy sinovlardan olingan bardoshlilik, o'qishga bo'lgan mas'uliyat va tanlangan maqsadga sodiqlik orqali keyingi bosqichlarga ulanadi.

Mo'minova Shahnoza Jumanazar qizining hozirgi yo'li maktab bosqichini yakunlab, Jarqo'rg'on tumani 2-son texnikumida ikkinchi kursda o'qish hamda tanlagan huquqiy soha tomon tayyorgarlik ko'rish bilan xarakterlanadi. U boshidan kechirgan qiyinchiliklarni to'xtash sababi emas, kuchliroq bo'lishga undovchi tajriba deb biladi. Harakat, mehnat, jasorat va to'xtab qolmaslik haqidagi qarashlari uning Toshkent davlat yuridik universitetiga kirish hamda tergovchi bo'lish niyati bilan uzviy bog'langan. Bu maqsad sari izchil tayyorgarlik, mutolaa va o'zining hayotiy prinsipiga sodiqlik uning keyingi qadamlari uchun amaliy tayanch bo'lib turadi.