Nigora Nishanbayeva, Vohid qizi

Nigora Nishanbayeva, Vohid qizi 2005-yil 26-sentabrda Toshkent shahrida tug‘ilgan. Toshkent uning tug‘ilgan shahri bo‘lishi bilan birga, bugungi hayoti, o‘qishi va mehnat faoliyati kechayotgan makondir. U hozir Toshkent shahri Yangihayot tumanida yashaydi. Biografiyasida aynan shu ikki geografik nuqta — tug‘ilgan shahar va hozirgi yashash tumani — uning hayot yo‘lining aniq qayd etilgan asosiy manzillari sifatida ko‘rinadi.

Yosh mutaxassisning shakllanish jarayoni poytaxtdagi ta’lim va amaliy ish imkoniyatlari bilan uzviy kechmoqda. Uning oliy ta’lim olishi ham, korreksion markazdagi ish tajribasi ham Toshkentdagi bugungi faol hayotining asosiy qismlaridir. Bunday uyg‘unlik o‘qish jarayonida olingan nazariy bilimni amaliy muhitda sinashga intilish borligini ko‘rsatadi. U o‘z yo‘lini faqat bitta mashg‘ulot doirasida cheklamay, kasb, qiziqish va kichik biznesni bir hayot ritmida olib boradi.

Nomzod hayotiga keskin ta’sir qilgan alohida shaxs yoki voqea borligini qayd etmagan. Bu holat uning yo‘li ma’lum bir yakka ta’sirga emas, balki o‘zining izlanishi, kundalik mas’uliyati va izchil harakatiga tayanishini anglatishi mumkin. Uning keyingi faoliyati haqidagi ma’lumotlarda ham aynan o‘rganishga tayyorlik, mehnatsevarlik va vazifaga jiddiy yondashuv ko‘zga tashlanadi.

Toshkent shahri va Yangihayot tumanidagi bugungi hayot tarzi uning kelajak rejalari bilan ham bog‘liq. U bakalavr bosqichidagi so‘nggi kursda turib, keyingi akademik qadam sifatida magistraturani ko‘zlamoqda. Demak, yashash hududi uning uchun shunchaki manzil emas, balki o‘qish, kasbiy malaka orttirish va kelajak rejalarini amaliy qadamlar bilan bog‘layotgan muhitdir.

U Nizomiy nomidagi O‘zbekiston milliy pedagogika universitetining bakalavr bosqichi 4-kurs talabasi hisoblanadi. Tanlagan yo‘nalishi — logopediya. Bu yo‘nalishda o‘qishi uning keyingi faoliyati bilan bevosita bog‘langan: u ayni paytda korreksion markazda logoped bo‘lib ishlaydi. Shunday qilib, uning akademik tayyorgarligi va amaliy kasbiy tajribasi bir-birini to‘ldirib borayotgan ikki yo‘nalish sifatida namoyon bo‘ladi.

4-kursda tahsil olayotgani bakalavr bosqichining yakuniy davriga yetganini anglatadi. Bu davr odatda talabaning o‘qish davomida egallagan bilimlarini umumlashtirish, kasbiy istiqbolini aniqroq belgilash va keyingi qadamlarni rejalashtirish bilan ahamiyatli bo‘ladi. U o‘zining kelgusi rejalarini ham shu bosqich bilan bog‘lagan: bakalavr ta’limini a’lo baholarga tamomlashni maqsad qilgan. Bu niyat uning baholash natijalariga va o‘qishdagi yakuniy mehnatiga yuqori talab qo‘yayotganini ko‘rsatadi.

Uning tanlovi pedagogik universitet va korreksion markaz tajribasini bir yo‘nalishda birlashtiradi. Talaba sifatida bilim olish bilan birga, mutaxassis sifatida ishlashi nazariy materiallar hamda ish amaliyotining o‘zaro aloqasini his etishiga yordam berishi mumkin. Biografik ma’lumotlarda u korreksion markazdagi vazifalarining aniq mazmunini batafsil bayon qilmagan bo‘lsa-da, logoped sifatida ishlayotgani uning ushbu sohaga kasbiy jihatdan kirib kelganini aniq tasdiqlaydi.

Ta’limga munosabatida faqat diplom olish emas, balki davomiy rivojlanish maqsadi ham bor. Magistraturaga grant asosida o‘qishga qabul qilinish rejasini qo‘yishi u oliy ta’limning bakalavr bosqichidan keyin ham ilmiy va kasbiy tayyorgarlikni davom ettirishni istashini anglatadi. Grant asosidagi qabulni maqsad qilishi esa tayyorgarlik jarayonida yuqori natijaga erishishga intilishini bildiradi.

Kasbiy faoliyatining boshlanishi ustoz-shogirdlik an’anasi bilan bog‘langan. U o‘tgan yilning yozidan boshlab ushbu yo‘nalishni ustoz-shogirdlik asosida o‘rgangan. Bu tajriba uning universitetdagi o‘qishidan tashqari ravishda bevosita yo‘l-yo‘riq, kuzatuv va o‘rganish orqali malakasini kengaytirishga harakat qilganini ko‘rsatadi. Ustoz-shogirdlik shakli nazariy bilimlarni amaliy ko‘nikmalar bilan boyitish uchun muhim zamin bo‘lib xizmat qilishi mumkin.

O‘rganish jarayonida uning bilimli, tirishqoq va mas’uliyatli ekani e’tirof etilgan hamda shu sifatlari sababli ishga olib qolingan. Bu ma’lumot uning mehnat faoliyatiga tasodifan emas, balki o‘zini amaliy jarayonda ko‘rsata olgani orqali kirib kelganini bildiradi. Bilimlilik uning o‘zlashtirish salohiyatini, tirishqoqlik muntazam mehnatga munosabatini, mas’uliyat esa ishonib topshirilgan vazifalarga jiddiy qarashini ifodalaydi.

Korreksion markazda logoped bo‘lib ishlashi unga tanlagan sohasi bilan kundalik aloqada bo‘lish imkonini beradi. Universitetdagi 4-kurs o‘qishi va ishdagi amaliy ishtirok bir vaqtning o‘zida katta tashkiliy mas’uliyat talab qiladi. Uning hayotiy qarashlarida mas’uliyat alohida o‘rin egallashi bejiz emas: ushbu sifat uning ishga qabul qilinishiga sabab bo‘lgan jihatlardan biri sifatida ham tilga olingan.

Bu yo‘l hali davom etayotgan kasbiy shakllanish jarayonidir. U o‘tgan yilning yozida ustoz-shogirdlik asosidagi o‘rganishni boshlaganidan keyin ish joyida qolgan va bugun oliy ta’limini davom ettirmoqda. Mazkur ketma-ketlik — o‘rganish, o‘zini mas’uliyat bilan namoyon etish va amaliy faoliyatni olib borish — uning tanlagan mutaxassisligiga uzoqroq istiqbol bilan qarayotganini ko‘rsatadi.

Nigora Nishanbayeva logopediya bo‘yicha ustoz-shogirdlik kursida o‘qiganini tasdiqlovchi sertifikatga ega. Ushbu sertifikat uning qo‘shimcha o‘rganish yo‘lidan o‘tganini tasdiqlaydigan aniq yutuqdir. Sertifikat o‘z-o‘zidan yakuniy kasbiy manzilni anglatmaydi, biroq u yosh mutaxassisning universitetdan tashqari amaliy o‘quv tajribasini hujjatlashtiradi.

Uning sertifikatga ega bo‘lishi ustoz-shogirdlik asosida o‘rganish haqidagi ma’lumot bilan chambarchas bog‘langan. Avval o‘rganishga kirishishi, keyin kursni o‘taganini tasdiqlovchi hujjat olishi va ishga olib qolinishi uning faoliyatidagi muhim ketma-ketlikni tashkil etadi. Bu jarayon ta’limga faqat nazariy majburiyat sifatida emas, balki amaliy malakani mustahkamlash vositasi sifatida qarashini namoyon qiladi.

Yutuqlar haqidagi ma’lumotlarda tanlov, mukofot yoki keng ko‘lamli loyiha qayd etilmagan, lekin mazkur sertifikat aniq tilga olingan natijadir. Uni shu holicha qadrlash muhim: u o‘z yo‘nalishidagi ustoz-shogirdlik kursini yakunlaganini tasdiqlaydi. Biografik maqolada ushbu dalil uning kasbiy tayyorgarligi borasidagi eng muhim hujjatlashtirilgan ko‘rsatkich sifatida o‘rin oladi.

Sertifikatning amaliy ish bilan bir paytda mavjudligi uning kelajakdagi ta’lim maqsadlari bilan ham uyg‘unlashadi. U bakalavrni yuqori baholarda yakunlash va magistraturaga grant asosida kirishni rejalashtirar ekan, hozirgacha olgan sertifikati o‘z ustida ishlashning davomli ekanini ko‘rsatuvchi bosqichlardan biridir. Bu tajriba kelgusida ham qo‘shimcha bilim va ko‘nikmalarni egallashga tayyorlik bo‘lishi mumkinligini anglatadi.

Kasbiy mashg‘ulotlaridan tashqari, u bo‘sh vaqtida yoga bilan shug‘ullanadi, kitob o‘qiydi va konditerlik bilan qiziqadi. Bu uch mashg‘ulot uning kundalik hayotida turli ehtiyojlarni birlashtiradi: yoga jismoniy va ruhiy tartibga e’tiborini, kitob o‘qish bilishga qiziqishini, konditerlik esa amaliy-ijodiy qirrasini aks ettiradi. Ularning har biri alohida yo‘nalish bo‘lsa-da, barchasi uning o‘z vaqtini mazmunli tashkil qilishga intilishini ko‘rsatadi.

Yoga uning qisqa biografik ta’rifida ham “Yoga ixlosmandi” sifatida qayd etilgan. Bu uning mazkur mashg‘ulotga shunchaki bir martalik qiziqish sifatida emas, balki doimiy e’tibor bilan qarashini bildiradi. O‘qish va ishlash bilan birga yoga bilan shug‘ullanish kun tartibida muvozanat yaratishga intilish bo‘lishi mumkin. Biroq uning yoga bo‘yicha ta’limi, musobaqalari yoki boshqa natijalari haqida qo‘shimcha ma’lumot berilmaganligi sababli, bu qiziqish aynan shaxsiy mashg‘ulot sifatida qaraladi.

Kitob o‘qish ham uning bo‘sh vaqtdagi odatlaridan biridir. U o‘qiydigan kitoblarning janrlari yoki mualliflari ochiqlanmagan, ammo yangi bilim olish haqidagi motivatsion fikri bilan kitobxonligi o‘rtasida mazmuniy yaqinlik bor. Uning yoshlar uchun bildirgan maslahatida har kuni oz bo‘lsa ham yangi bilim o‘rganish tavsiya etiladi. Kitob o‘qish esa aynan shunday muntazam o‘rganishning shaxsiy usullaridan biri bo‘lishi mumkin.

Konditerlik uning faoliyatidagi muhim qo‘shimcha yo‘nalishdir. Asosiy mutaxassisligi boshqa soha bo‘lishiga qaramay, u konditerlikka qiziqadi va bu yo‘nalishda kichik biznesiga ega. Mazkur ma’lumot uning qiziqishi amaliy tashabbusga aylanganini ko‘rsatadi. Kichik biznesni yuritish ijodiy yondashuv bilan birga rejalashtirish va javobgarlikni ham talab qilishi mumkin; bu esa uning mas’uliyatni qadrlash haqidagi qarashlari bilan uyg‘un ko‘rinadi.

Uning fikricha, lider bo‘lish uchun guruh bilan ishlashni bilish, hamdo‘stlik va mas’uliyat eng muhim fazilatlardir. Bu qarash liderlikni faqat yakka boshqaruv yoki shaxsiy mavqe bilan bog‘lamasligini bildiradi. Aksincha, u jamoa bilan ishlash ko‘nikmasi, yaqin hamkorlik muhiti va zimmasidagi burchni his qilishni bir butun deb ko‘radi.

Guruh bilan ishlashni bilish haqidagi fikr hamkorlik madaniyatiga e’tibor qaratadi. Ayniqsa, uning o‘qish va korreksion markazdagi mehnat tajribasi fonida bu qarash amaliy ahamiyat kasb etadi. Jamoa bilan ishlashda turli fikrlar, vazifalar va mas’uliyatlar bir nuqtada uchrashadi. U bunday muhitda hamdo‘stlikni muhim deb bilishi ishdagi insoniy munosabatlarni ham qadrlashini ko‘rsatadi.

U boshqalar undan jamoada bir-birini hurmat qilishni, mas’uliyatni, maqsadga jiddiy qarashni va do‘stlikni o‘rganishlari mumkin, deb hisoblaydi. Bu fikrlar uning o‘ziga xos qadriyatlar tizimini aniqroq ochadi. O‘zaro hurmat — hamkorlikning asosi, mas’uliyat — ishonchning tayanchi, maqsadga jiddiy qarash — natijaga eltuvchi ichki talab, do‘stlik esa jamoaviy aloqalarning iliq va barqaror bo‘lishiga xizmat qiluvchi tushunchadir.

Ushbu prinsiplar uning kasbiy boshlanishi haqidagi ma’lumotlar bilan ham mos keladi. U aynan bilimli, tirishqoq va mas’uliyatli bo‘lgani uchun ishga olib qolingan. Demak, u nazariy ravishda muhim deb bilgan sifatlar uning amaliy yo‘lida ham sezilgan. Bu uyg‘unlik so‘z va harakatning bir-biriga mos kelishini ko‘rsatadigan muhim jihatdir.

Yoshlar uchun bildirgan fikrida u shunday deydi: “O‘zingizni boshqalar bilan emas, kechagi o‘zingiz bilan solishtiring. Har kuni oz bo‘lsa ham yangi bilim o‘rganing, xato qilishdan qo‘rqmang va imkoniyat kelishini kutib o‘tirmang — uni o‘zingiz yarating. Eng muhimi, o‘zingizga ishoning va boshlagan yo‘lingizdan taslim bo‘lmang.” Ushbu iqtibos uning shaxsiy o‘sish haqidagi qarashlarini to‘liq ifodalaydi.

U avvalo insonning o‘z kechagi holati bilan qiyoslanishini taklif qiladi. Bu yondashuv muvaffaqiyatni boshqalarning natijasi bilan emas, balki shaxsning o‘zidagi o‘zgarish va rivojlanish bilan o‘lchashga chaqiradi. Har kuni oz bo‘lsa ham yangi bilim o‘rganish haqidagi da’vat esa katta maqsadlar muntazam kichik qadamlar orqali amalga oshishini anglatadi.

Xato qilishdan qo‘rqmaslik va imkoniyatni o‘zi yaratish haqidagi fikrlar uning faoliyat boshlanishi bilan hamohangdir. U ustoz-shogirdlik asosida o‘rganib, o‘zining tirishqoqligi va mas’uliyati orqali ishda qolgan. Bu faktlar uning maslahatlari nazariy nasihatdan ko‘ra, o‘z yo‘lidagi harakat va o‘rganish tajribasi bilan bog‘lanishini ko‘rsatadi.

Ishonch va taslim bo‘lmaslik uning murojaatidagi yakuniy tayanch tushunchalardir. Oliy ta’limning 4-kursida o‘qish, amaliy ishlash, qo‘shimcha qiziqishlarni rivojlantirish va magistratura uchun reja tuzish uning oldida bir nechta vazifalar borligini anglatadi. Shunday sharoitda mazkur tamoyillar unga o‘z yo‘lida izchil qolishga xizmat qiladigan ichki mezon bo‘lishi mumkin.

Uning aniq kelajak rejasiga ko‘ra, bakalavr bosqichini a’lo baholarga tamomlab, magistraturaga grant asosida o‘qishga qabul qilinishni maqsad qilgan. Bu reja ikki muhim maqsadni o‘z ichiga oladi: avvalo, hozirgi o‘qishini yuqori natijalar bilan yakunlash, keyin esa oliy ta’limning navbatdagi bosqichiga o‘tish. Mazkur maqsadlar uning akademik yo‘lini davomli deb bilishini ko‘rsatadi.

A’lo baholarga intilish uning 4-kursdagi mehnatini tartibli olib borishni talab qiladi. U amaliy ish bilan birga tahsil olayotgani sababli, bu niyat vaqtni boshqarish, ustuvor vazifalarni belgilash va muntazam tayyorgarlikni talab etadi. Uning biografiyasida qayd etilgan mas’uliyat hamda maqsadga jiddiy qarash kabi qadriyatlar ushbu akademik rejaning ichki tayanchi sifatida namoyon bo‘ladi.

Magistraturaga grant asosida kirish istagi kelgusi ta’limga katta e’tibor qaratayotganini bildiradi. Bu uning tanlangan sohada bilimini chuqurlashtirish niyatini anglatishi mumkin. Hozirgi kundagi ustoz-shogirdlik sertifikati, korreksion markazdagi ish tajribasi va universitetdagi o‘qish uning bu maqsad sari jamlanayotgan mavjud tayyorgarlik unsurlaridir.

Uning bugungi yo‘li hali yakunlangan tarjimai hol emas, balki shakllanishning faol davridir. Toshkentda yashayotgan 4-kurs talabasi sifatida u akademik ta’limini davom ettirmoqda, korreksion markazda ishlamoqda, konditerlikdagi kichik biznesini yuritmoqda hamda yoga va kitobxonlikka vaqt ajratmoqda. Shu asosda bakalavrni muvaffaqiyatli yakunlash va magistraturaga grant asosida qabul qilinish maqsadi uning yaqin kelajakdagi aniq, realistik va izchil yo‘nalishi bo‘lib turibdi.

Nigora Nishanbayeva, Vohid qizining bugungi hayot yo‘li bir necha mas’uliyatli yo‘nalishning tutashgan nuqtasida davom etmoqda: Nizomiy nomidagi O‘zbekiston milliy pedagogika universitetining 4-kursida tahsil, korreksion markazdagi logopedlik ishi, ustoz-shogirdlik kursi sertifikati bilan tasdiqlangan amaliy tayyorgarlik, konditerlikdagi kichik biznes, yoga va kitobxonlik. Bu yo‘lning asosiy mazmuni — o‘rganishni to‘xtatmaslik, amaliy mas’uliyatni qabul qilish va o‘z oldiga aniq maqsad qo‘yishdir.

U jamoada hurmat, do‘stlik va mas’uliyatni qadrlaydi; shaxsiy rivojlanishda esa kechagi o‘zidan ilgarilash, bilim izlash hamda imkoniyat yaratishga ishonadi. Bakalavrni a’lo baholar bilan tugatib, magistraturaga grant asosida kirish niyati uning hozirgi o‘qishi va mehnat tajribasini keyingi bosqich bilan bog‘laydi. Ana shu maqsad sari izchil harakat qilishi uning pedagogik-korreksion yo‘nalishdagi kasbiy rivoji uchun mustahkam asos bo‘lib xizmat qilishi mumkin.