Qayumova Mashhura Ahmadovna

Qayumova Mashhura Ahmadovna 2007-yil 22-yanvarda Buxoro shahrida tug‘ilgan. Hozirgi yashash manzili ham Buxoro shahri, Mustaqillik ko‘chasi, 82-uy sifatida qayd etilgan. Shu jihatdan uning ta’lim va ilk amaliy tajribalari Buxoro shahridagi muhit bilan bog‘langan. Tug‘ilgan va yashayotgan hududining birligi hayot yo‘lining maktabdan universitetgacha uzluksiz davom etayotganini ko‘rsatadi.

Mashhura erishgan natijalarida, avvalo, otasi va onasining o‘rnini alohida ta’kidlaydi. Nomzodning fikricha, ota-onasi uni har qanday vaziyatda doimo qo‘llab-quvvatlab keladilar. Bu e’tirof oilaviy tayanch uning qarorlarida va turli yo‘nalishlarda o‘zini sinab ko‘rishida muhim omil bo‘lganini anglatadi. Ilmiy izlanish, bolalarga saboq berish, rasm chizish va pishiriq tayyorlashga oid qiziqishlarni bir vaqtda olib borish ortida ham ana shu dalda borligi seziladi.

Oilaviy qo‘llab-quvvatlash Mashhura uchun shunchaki ma’naviy dalda emas, balki o‘z ustida ishlashga undovchi kuch sifatida namoyon bo‘ladi. Erishilgan mukofotlar, sertifikatlar va nashr qilingan maqola haqida so‘z yuritganda ota-onasining hissasini birinchi o‘ringa qo‘yishi uning minnatdorlik hissini ko‘rsatadi. Bu qarash kelgusidagi rejalarda ham muhim: o‘z kasbining yaxshi mutaxassisi bo‘lish va el ardog‘idagi mukammal inson bo‘lish istagi shaxsiy natijani insoniy munosabatlar bilan bog‘laydi.

Mashhura Buxoro shahridagi 30-umumta’lim maktabini tamomlagan. Maktab bosqichi uning keyinchalik tanlagan til va filologiya yo‘nalishiga olib boruvchi dastlabki ta’lim poydevori bo‘ldi. Mazkur ta’lim muassasasini bitirgach, oliy ta’limda tilni o‘qitish bilan bog‘liq mutaxassislikni tanlashi uning qiziqishi aniq kasbiy yo‘nalishga aylanganini bildiradi.

Hozirda u Buxoro Davlat Universitetining Filologiya va tillarni o‘qitish, ingliz tili fakulteti 3-bosqich talabasi hisoblanadi. Ushbu yo‘nalish tilning nazariy jihatlari bilan bir qatorda uni o‘rgatish masalalarini ham markazga olib chiqadi. Mashhuraning ilmiy maqola mavzusi aynan filmlardan ingliz tilini o‘rgatishda foydalanishga bag‘ishlangani, shuningdek maktab va bog‘cha yoshidagi bolalarga til bo‘yicha dars berayotgani universitetdagi yo‘nalish amaliy tajriba bilan uyg‘unlashayotganini ko‘rsatadi.

Talabalik davrida uning qiziqishi faqat darslar bilan cheklanmagan. Abulqosim Firdavsiy hamda “Shohnoma” asarining ma’naviy-falsafiy tahliliga oid izlanish olib borishi adabiy merosga e’tiborini ko‘rsatadi. Bir tomondan ingliz tilini o‘qitish metodikasi, ikkinchi tomondan mumtoz asarning ma’naviy-falsafiy qirralari bilan ishlash Mashhuraning filologik dunyoqarashi keng yo‘nalishda shakllanayotganidan dalolat beradi.

Ta’limga munosabatida mustaqil o‘rganish tamoyili seziladi. Ikkita B2 sertifikatini olganidan keyin faoliyatini boshlagani uning til ko‘nikmalarini ma’lum mezon bilan tasdiqlashga intilganini anglatadi. Bu sertifikatlar bolalar bilan dars olib borishiga zamin yaratgan bo‘lishi mumkin. Shu bilan birga, sertifikatni yakuniy nuqta emas, keyingi faoliyatning boshlanishi sifatida qabul qilgani uning o‘sishga qaratilgan yondashuvini ifodalaydi.

Mashhura faoliyatini ikkita B2 sertifikatini olganidan so‘ng boshlagan. Ushbu boshlanish uning til o‘rganishdagi shaxsiy natijasini boshqalarga bilim berish amaliyoti bilan bog‘lashga yordam bergan. Hozir bo‘sh vaqtlarida maktab va bog‘cha yoshidagi bolalarga ingliz tili hamda tasviriy san’atdan saboq beradi. Turli yoshdagi bolalar bilan ishlash til va ijodni tushunarli usulda yetkazishni talab qiladi.

Ingliz tili mashg‘ulotlari uning universitetdagi mutaxassisligi bilan bevosita bog‘liq. Shu orqali o‘qish jarayonida o‘rganayotgan bilimlari real muloqot va dars holatlarida sinovdan o‘tadi. Maktab va bog‘cha yoshidagi bolalarga dars berish tajribasi kelajakda o‘z kasbining yaxshi mutaxassisi bo‘lish haqidagi maqsadini amaliy mazmun bilan to‘ldiradi. Mashhura uchun til faqat o‘rganiladigan fan emas, balki boshqalarga ulashiladigan ko‘nikmadir.

Tasviriy san’atdan saboq berishi ham uning mashg‘ulotlaridagi ikkinchi muhim yo‘nalishdir. Rasm chizish uning bo‘sh vaqtdagi qiziqishlaridan biri bo‘lishi bilan birga, bolalarga o‘rgatilayotgan amaliy fan hamdir. Tasviriy san’at bo‘yicha sertifikatlarga egaligi mazkur qiziqishning muayyan tayyorgarlik bilan qo‘llab-quvvatlanganini ko‘rsatadi. Til va rasmni birgalikda o‘qitish bolalarning ham bilimiy, ham ijodiy rivojiga e’tibor qaratayotganini anglatadi.

Mashhuraning fikricha, boshqalar undan ingliz tilini, volontyorlikni, rasm chizish qoidalarini, kitob o‘qishni, haqiqiy do‘stlikni hamda ajoyib sharing taomlarning retseptlarini o‘rganishlari mumkin. Bu fikr uning bilim almashishga ochiqligini ko‘rsatadi. Ayniqsa, u o‘z tajribasini faqat akademik soha bilan chegaralamaydi: amaliy ko‘nikma, shaxsiy munosabat va kundalik hayotdagi qiziqishlar ham o‘rgatilishi mumkin bo‘lgan qadriyatlar sifatida qaraladi.

Talabalik yillarida Mashhura Abulqosim Firdavsiy va uning “Shohnoma” asarining ma’naviy-falsafiy tahliliga bag‘ishlangan ilmiy izlanish olib borgan. Mazkur tadqiqot mavzusi Sharq adabiy merosidagi yirik asarga e’tibor qaratishi bilan ahamiyatlidir. “Shohnoma”ning ma’naviy-falsafiy jihatlarini tahlil qilish asar mazmunini faqat syujet yoki tarixiy qatlam doirasida emas, balki undagi qadriyatlar va fikriy mazmun nuqtai nazaridan ko‘rishga intilishni bildiradi.

Ilmiy qiziqishining yana bir muhim natijasi xalqaro ilmiy maqolalar to‘plamida chop etilgan tadqiqotidir. Ilmiy rahbari Akramov Izzatulla Ikromovich ko‘magida “Filmlar orqali ingliz tilini o‘qitishda afzalliklar, kamchiliklar va pedagogik yondashuvlar” nomli ilmiy maqola tayyorlangan. Maqolaning mavzusi u tahsil olayotgan tilni o‘qitish yo‘nalishi va uning bolalarga dars berish tajribasi bilan mazmunan uyg‘unlashadi.

Mazkur maqola Londonda nashr etilgan “International Thesis” xalqaro maqolalar to‘plamiga kiritilgan. Bu nashr Mashhuraning tadqiqoti xalqaro maqolalar to‘plamida e’lon qilinganini tasdiqlovchi aniq natijadir. Ilmiy ishda filmlardan ingliz tilini o‘rgatish vositasi sifatida foydalanishning samarali tomonlari, yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan kamchiliklar hamda dars jarayonida qo‘llaniladigan pedagogik yondashuvlar tahlil qilingan.

Film vositasida til o‘rgatish mavzusini tanlash zamonaviy ta’lim vositalariga qiziqishni ko‘rsatadi. Bunda faqat afzalliklarni sanash bilan cheklanilmay, mumkin bo‘lgan kamchiliklar ham ko‘rib chiqilgani muvozanatli yondashuvni anglatadi. Pedagogik yondashuvlarning tahlil qilinishi esa filmni shunchaki ko‘ngilochar material emas, balki maqsadli o‘qitish vositasi sifatida ko‘rishga xizmat qiladi.

Firdavsiy ijodi bo‘yicha izlanish va film asosida til o‘qitishga doir maqola mavzulari turlicha ko‘rinsa-da, ularni matn, ma’no va o‘rgatish jarayoniga e’tibor birlashtiradi. Birinchi yo‘nalishda mumtoz asarning ma’naviy-falsafiy qatlami o‘rganilgan bo‘lsa, ikkinchisida til o‘rgatish metodikasi tahlil qilingan. Bu ikki tajriba Mashhuraning filologik qiziqishi adabiyotshunoslik va pedagogik masalalarni qamrab olayotganini ko‘rsatadi.

Mashhura erishgan e’tiroflar qatorida “Yuksak e’tirof” MDH ko‘krak nishoni, “Yosh tadqiqotchi” ko‘krak nishoni hamda “Amir Temur vorislari” ko‘krak nishoni va statuetkasi bor. Bu nomlar uning ilmiy, ma’rifiy va faollikka doir intilishlari e’tibordan chetda qolmaganini ko‘rsatadi. Ayniqsa, “Yosh tadqiqotchi” ko‘krak nishoni uning ilmiy izlanishlari, jumladan, maqola tayyorlashi bilan mazmunan bog‘lanadi.

“Amir Temur vorislari” ko‘krak nishoni bilan birga statuetkaga sazovor bo‘lgani alohida qayd etiladi. “Yuksak e’tirof” MDH ko‘krak nishoni ham uning yutuqlari ro‘yxatida aniq o‘rin egallaydi. Mazkur mukofotlarning berilgan sanasi, tashkilotchisi yoki mezonlari taqdim etilgan ma’lumotlarda ochiqlanmagan bo‘lsa-da, ular nomzodning o‘z biografiyasida muhim deb bilgan natijalari sifatida tilga olingan.

Konferensiya tajribasi ham shakllanish yo‘lining bir bo‘lagidir. Mashhura “Tanqidiy nazar va innovatsion yondashuv” konferensiyasida ishtirok etgan. Konferensiya nomining o‘zi tanqidiy tahlil va yangicha qarashlarni markazga qo‘yadi; bunday maydonda qatnashish ilmiy mavzular va zamonaviy yondashuvlar bilan muloqot qilish imkonini beradi. Bu ishtirok uning “Shohnoma”ga oid tahlili hamda til o‘rgatish metodikasi bo‘yicha izlanishlari fonida qaralganda, tadqiqotga qiziqishi izchil ekanini ko‘rsatadi.

Sertifikatlar Mashhuraning o‘zini bir necha yo‘nalishda rivojlantirishga intilganini aks ettiradi. Ikkita B2 sertifikati til bilan bog‘liq faoliyatining boshlang‘ich nuqtasi bo‘lgan. Tasviriy san’at va kulinariya sohalarida ham sertifikatlarga egaligi qayd etilgan. Bunday natijalar turli qiziqishlarning amaliy tayyorgarlik bilan mustahkamlanayotganini, uning yangi ko‘nikmalarni hujjatlashtirilgan tarzda egallashga e’tibor qaratayotganini bildiradi.

Bo‘sh vaqtlarida Mashhura kitob mutolaa qiladi va rasm chizadi. Kitobxonlik uning liderlik haqidagi qarashlarida ham muhim o‘rin tutadi: u bilim va tajriba orttirish uchun inson, avvalo, kitob o‘qishi lozim deb hisoblaydi. Demak, mutolaa uning uchun dam olish mashg‘uloti bilangina cheklanmay, shaxsiy rivojlanish vositasi hamdir.

Rasm chizish qiziqishi tasviriy san’atdan bolalarga dars berish bilan davom etadi. Bu yo‘nalishdagi sertifikatlar uning ijodiy qiziqishi asosli tayyorgarlikka ega ekanini ko‘rsatadi. Mashhura yoshlar undan rasm chizish qoidalarini o‘rganishlari mumkinligini aytadi. Bu fikr o‘zining ijodiy tajribasini bo‘lishishga tayyorlikni va san’atni o‘rgatish mumkin bo‘lgan amaliy ko‘nikma sifatida ko‘rishini anglatadi.

Kulinariya ham uning hayotidagi faol qiziqishlardan biridir. Pishiriq kurslariga qatnashgani, mazkur sohada 2-sertifikatini qo‘lga kiritgani haqida ma’lumot berilgan. Shuningdek, kulinariya bo‘yicha ko‘plab yosh qizlargacha onlayn darslar o‘tmoqda. Shirinlik tayyorlash va retseptlar bilan ishlashni bilim berish faoliyati bilan bog‘lagani uning amaliy qiziqishlarini boshqalar bilan ulashishga moyilligini ko‘rsatadi.

Kelgusida sertifikatni olganidan so‘ng shirinliklar tayyorlash bilan shug‘ullanuvchi tadbirkorlik markazini ochishni rejalashtiradi. Bu reja pishiriq kurslari va onlayn darslar bilan bog‘liq hozirgi tajribalarning mantiqiy davomidir. Gap faqat mahsulot tayyorlash haqida emas, balki mavjud qiziqishni mustaqil markaz shakliga olib chiqish istagi haqida bormoqda. Uning retseptlar ulashishga doir fikri ham bu niyatning kommunikativ tomonini ochib beradi.

Mashhura ayni paytda Gracia dizayn sohasini ham o‘rganmoqda. Ushbu yo‘nalishda sertifikat olsa, uning faoliyati rivojiga foyda bersa, undan foydalanishni rejalashtiradi. Dizaynga qiziqish pishiriq va tadbirkorlik markazi haqidagi orzu bilan bog‘lanishi mumkin, biroq u bunday bog‘liqlikni aniq bayon qilmagan. Mavjud ma’lumotlarda aniq ko‘rinadigani shuki, Mashhura yangi sohani o‘rganib, sertifikatini kelajakdagi ishlarini rivojlantirishda qo‘llashni maqsad qilgan.

Mashhuraning hayotiy shiori: “BUGUNGI KICHIK BILIMLAR — ERTANGI KATTA YUTUQLARNING BOSHLANISHI...”. Ushbu jumla uning biografiyasidagi bir qator amaliy holatlar bilan mos keladi: avval B2 sertifikatlari, keyin bolalarga dars berish; ilmiy izlanish, so‘ng xalqaro to‘plamga kirgan maqola; pishiriq kurslari, onlayn mashg‘ulotlar va tadbirkorlik markazi haqidagi niyat. Shior kichik o‘rganish jarayonlarini katta maqsadlar sari tashlangan qadam sifatida qadrlashini ko‘rsatadi.

Liderlik haqidagi fikrlarida samimiyat, insoniy qadriyatlarni ardoqlash, bilim va tajriba asosiy fazilatlar sifatida ko‘rsatiladi. Uning nazarida liderlik faqat tashkiliy qobiliyat yoki mavqe bilan belgilanmaydi. Samimiyat va insoniy qadriyatlarga urg‘u berilishi boshqalar bilan munosabat masalasini markazga qo‘yadi; bilim hamda tajribaga e’tibor esa liderlikni doimiy o‘rganish bilan bog‘laydi.

Kitob mutolaasining bu qarashlardagi o‘rni alohida. Mashhura inson bilim va tajribaga ega bo‘lishi uchun, avvalo, kitob o‘qishi lozimligini aytadi. Bu fikr uning kitobxon sifatidagi qiziqishi bilan uyg‘un. Shuningdek, haqiqiy do‘stlikni boshqalar o‘rganishi mumkin bo‘lgan jihatlardan biri deb bilishi insoniy munosabatlar uning dunyoqarashida muhim ekanini anglatadi.

Uning yoshlar uchun tavsiyasi: “Aslo vaqtingizni bekor sarflamang! Bo‘sh vaqtingiz bormi — nimanidir o‘rganishga intiling. O‘zingizning eng yaxshi versiyangizni yarating. Qancha ko‘p bilim o‘rgansangiz, shuncha ma’naviy tomondan yuksalib borasiz!” Bu murojaatda vaqtni qadrlash, bo‘sh paytdan unumli foydalanish, o‘z ustida ishlash va ma’naviy o‘sishga intilish g‘oyalari jamlangan. Uning o‘zi kitob o‘qish, rasm chizish, bolalarga saboq berish, pishiriq tayyorlash va dizaynni o‘rganish orqali aynan shu prinsipni hayotida qo‘llashga urinmoqda.

Mashhura bugun Buxoro Davlat Universitetining Filologiya va tillarni o‘qitish, ingliz tili fakulteti 3-bosqichida tahsil olayotgan, o‘z bilimini bolalar bilan ulashib kelayotgan talabadir. Uning yo‘lida B2 sertifikatlaridan boshlangan til faoliyati, “Shohnoma”ning ma’naviy-falsafiy tahliliga oid izlanish, Londonda nashr etilgan “International Thesis” to‘plamiga kiritilgan maqola, “Tanqidiy nazar va innovatsion yondashuv” konferensiyasidagi ishtirok hamda bir nechta ko‘krak nishonlari bor. Bu natijalar uning o‘rganish va amaliyotga tatbiq etish o‘rtasida bog‘lanish yaratishga intilayotganini ko‘rsatadi.

Kelajak rejalari ham ko‘p qirrali, ammo aniq yo‘nalishlarga ega: o‘z kasbining yaxshi mutaxassisi va el ardog‘idagi mukammal inson bo‘lish, shirinliklar tayyorlash bilan shug‘ullanuvchi tadbirkorlik markazini ochish, Gracia dizayn bo‘yicha o‘rganayotgan bilimini faoliyat rivojiga tatbiq etish. Ota-onasining doimiy qo‘llab-quvvatlashiga tayanib, kitob, ilmiy izlanish, til o‘qitish, rasm va kulinariya kabi yo‘nalishlarni bir-birini to‘ldiruvchi tajribalar sifatida davom ettirayotgan Mashhura uchun bugungi kichik bilimlar ertangi katta yutuqlarning boshlanishi bo‘lib qolmoqda.