Xabibullayeva Mohlaroyim Nodirbekovna

Mohlaroyimning to‘liq ismi Xabibullayeva Mohlaroyim Nodirbekovna. U 2007-yil 13-noyabrda Namangan viloyati Uychi tumani Xo‘jaobod qishlog‘ida tug‘ilgan. Uning tug‘ilgan joyi va bugungi yashash manzili bir xil: u hozir ham Uychi tumani Xo‘jaobod qishlog‘ida istiqomat qiladi. Shu jihat uning ta’lim va ish izlanishlari o‘z yashash hududidan turib shakllanayotganini ko‘rsatadi.

Uning hayot yo‘li haqidagi ma’lumotlarda tug‘ilgan qishlog‘i oddiy geografik qayd sifatida emas, hozirgi faoliyatining ham muhim nuqtasi sifatida ko‘rinadi. Mohlaroyim o‘qish bilan bir vaqtda dars beradi, bo‘sh vaqtini esa testlar tuzish, qo‘llanma yozish va sertifikatlarga tayyorlanishga ajratadi. Bunday tartib kundalik vazifalarni bir necha yo‘nalishda olib borishni talab qiladi.

U o‘zi haqida hamma bilan tez chiqishib ketishini va quvnoq inson ekanini aytadi. Bu sifatlar o‘qituvchi uchun o‘quvchilar bilan muloqot o‘rnatishda foydali bo‘lishi mumkin. Biroq Mohlaroyimning ta’rifida quvnoqlik maqsadsizlik bilan bog‘lanmaydi: u hozirgi davrda bor e’tiborini o‘qishga qaratganini alohida qayd etadi. Uning qishloqdagi hayoti, o‘qishi va ustozlik vazifalari o‘zaro uyg‘unlashgan holda davom etmoqda.

Mohlaroyimning shakllanishida u duch kelgan o‘quvchi taqdirlari ham ta’sirli bo‘lgan. U ko‘p farzandli ota-onalarning bolalarni ajratishi oqibatida ayrim o‘quvchilar tushkunlikka tushib qolishini o‘ylantiruvchi holat sifatida tilga oladi. Bunday vaziyatlar uni ta’lim jarayonini faqat dars mazmuni bilangina emas, bolaning kayfiyati va oilaviy muhiti bilan bog‘liq masala sifatida ham ko‘rishga undagan.

Mohlaroyim hozir Is‘hoqxon Ibrat nomidagi Namangan davlat chet tillari institutida tahsil oladi. U 2-kurs talabasi bo‘lib, rus tili filologiyasi (yevropa) sohasini tanlagan. Bu yo‘nalish uning amaliy ish tajribasi bilan bevosita bog‘langan: u o‘quv markazda o‘z mutaxassisligi doirasida rus tili va adabiyoti fanlaridan dars beradi.

Universitetdagi o‘qish Mohlaroyim uchun kasbni faqat nazariy o‘rganish emas. U oliy ta’lim muassasasiga kirishidan oldin ham onlayn shaklda rus tilidan dars bera boshlagan. Demak, u institutga o‘qituvchilikka dastlabki qiziqish va tajriba bilan kelgan. Hozirgi o‘qishi esa shu yo‘ldagi bilimlarini tizimlashtirish va chuqurlashtirish imkonini bermoqda.

Uning dars berish amaliyoti 10- va 11-sinflardayoq boshlangan. Mohlaroyim o‘sha paytda ustozining o‘rniga maktablarda hamda o‘quv markazda dars o‘tib, tajriba orttirgan. Yosh davrda bunday mas’uliyatni olish unga sinf oldida turish, mavzuni tushuntirish va tinglovchilar bilan ishlash jarayonini bevosita his qilish imkonini bergan bo‘lishi mumkin.

Dars berishni universitetdan avval onlayn shaklda boshlagani ham uning sharoitga moslashuvchanligini ko‘rsatadi. Keyinchalik maktab va markazdagi mashg‘ulotlar bu tajribani kengaytirgan. Hozirda 2-kurs talabasi sifatida o‘qishni ish bilan birga olib borishi uning kundalik hayotida ikki mas’uliyat — o‘z bilimini oshirish va o‘quvchiga bilim berish — birlashganini anglatadi.

Mohlaroyimning pedagogik ishiga munosabatida o‘quvchilar alohida o‘ringa ega. Ularning motivatsiyasi, tushkunligi yoki qiziqishi uning e’tiboridan chetda qolmaydi. Shu sabab uning kasb tanlovi faqat til va adabiyotga qiziqish bilan emas, odamlar bilan ishlab, ularga dalda berish ehtiyoji bilan ham bog‘langanini uning javoblaridan anglash mumkin.

Maktab ta’limini Mohlaroyim qizil shahodatnoma va kumush medal bilan tamomlagan. Bu ikki natija uning maktab davrida o‘qishga jiddiy munosabatda bo‘lganidan dalolat beradi. Keyingi bosqichda u til bo‘yicha bilimlarini sertifikatlar orqali ham tasdiqlagan: ingliz tilidan B1 sertifikatiga, rus tilidan C sertifikatiga ega.

U o‘qiyotgan institutda o‘tkazilgan rus tili bo‘yicha tadbirlarda 1-o‘rinni egallagan. Bu yutuq uning tanlagan filologik yo‘nalishida ishtirok etish va bilimini namoyon etish tajribasini beradi. Tadbir munosabati bilan Rossiyadan kelgan talabalar Mohlaroyimga sertifikat va sovg‘alar topshirganlar. U mazkur holatni o‘zining muhim yutuqlari qatorida qayd etadi.

Qizil shahodatnoma, kumush medal, B1 va C sertifikatlari hamda institutdagi 1-o‘rin turli bosqichlarda qo‘lga kiritilgan natijalardir. Ularni birlashtiruvchi jihat — til o‘rganish va ta’limdagi izchillik. Mohlaroyim ayni paytda ham sertifikatga tayyorlanayotganini aytadi; demak, erishilgan natijalar uning uchun yakuniy nuqta emas, navbatdagi maqsadlarga tayyorgarlikning bir qismi.

Yutuqlarini tilga olar ekan, Mohlaroyim ularni keng va asossiz maqtovga aylantirmaydi. Aksincha, uning kundalik mashg‘ulotlari — o‘qish, dars berish, test tuzish, qo‘llanma yozish hamda yangi imtihonlarga tayyorlanish — natijalar mehnat jarayoni bilan uzviy bog‘liq ekanini ko‘rsatadi. Ularning mazmuni aynan davomiy tayyorgarlik va o‘z ustida ishlashda namoyon bo‘ladi.

Mohlaroyim hayotiga eng ko‘p ta’sir qilgan holatlar qatorida o‘quvchilar bilan ishlash jarayonidagi voqealarni keltiradi. Ayrim o‘quvchilari oilaviy holatlar, jumladan ko‘p farzandli ota-onalarning bolalarni ajratishi sabab tushkunlikka tushgani haqida unga so‘zlab bergan. U bunday vaziyatlarni oddiy tinglovchi sifatida qabul qilmaydi: imkon doirasida o‘quvchining ota-onasi bilan gaplashadi.

Bu suhbatlar va qo‘llab-quvvatlash ko‘p hollarda o‘quvchilarning yana o‘qishga qiziqishi ortishiga yordam berganini Mohlaroyim aytadi. Uning yondashuvida o‘quvchi faqat topshiriq bajaruvchi emas, balki o‘z hissiyoti, oilaviy tashvishi va umidlari bor insondir. Shuning uchun u muammoni bilib qolganida, bolaning darsdan uzoqlashib ketmasligi uchun e’tibor ko‘rsatishga intiladi.

Mazkur tajribalar unga hayot davom etishini, odamlar turli gaplarni aytishi mumkinligini, biroq ularga ortiqcha e’tibor berib qolmaslik kerakligini o‘rgatgan. U bu qarash hayotini tubdan o‘zgartirganini qayd etadi. Shuningdek, bunday voqealar ko‘p bo‘lsa-da, o‘z hayotini ko‘proq o‘zgartirgan ikki kishi borligini aytgan; ular haqida qo‘shimcha ma’lumot berilmaganligi sabab ularning o‘rni aniq bayon qilinmaydi.

O‘quvchilarning holati Mohlaroyimga faqat tashvish emas, ilhom ham beradi. U o‘z hislarini quyidagicha ifodalaydi: “Mani o‘quvchilarim ko‘pro ilhomlantiradi, chunki har kuni ular bilan birga bo‘laman va dam olishsiz ishlayman”. Bu iqtibos uning mehnat ritmi bilan o‘quvchilaridan olayotgan ruhiy turtki o‘rtasidagi bog‘lanishni ochadi. Ularning motivatsiyasi Mohlaroyimni ham yana harakat qilishga undaydi.

Uning o‘qituvchi sifatidagi qarashida qo‘llab-quvvatlash alohida amaliy mazmun kasb etadi. U faqat yaxshi so‘z aytish bilan cheklanmay, ota-onalar bilan gaplashish va o‘quvchining o‘qishga qiziqishini qayta tiklashga urinishni muhim deb biladi. Bu tajriba kelajakda yanada katta pedagogik vazifalarni bajarish istagiga ham ta’sir qilishi mumkin.

Mohlaroyimning hayotiy prinsiplarida o‘zini hurmat qilish, orzulardan voz kechmaslik va harakatni davom ettirish g‘oyalari muhim. U xafa qilgan odamlarga boshqa umuman yaqinlashmaslikni ham shaxsiy chegaralarni belgilash bilan bog‘liq qarash sifatida tilga oladi. Uning aniq ifodasi — “Uzimni hurmat qilish va boshqa odamlarni gapiga e’tibor bermaslik”.

Bu prinsip bilan u birovlar sabab o‘z orzularidan kechmaslik fikrini bog‘laydi. Mohlaroyim uchun insonning rejalari tashqi fikrlar yoki salbiy munosabatlar tufayli to‘xtab qolmasligi kerak. U Allohga suyanib, yana harakat qilishni ham o‘z hayotiy tayanchi sifatida ko‘rsatadi. Ushbu qarashlar uning o‘qish, ish va kelajak maqsadlariga doimiy e’tibor berishida aks etadi.

Liderlik haqidagi fikrida esa u tinglashni markazga qo‘yadi. Mohlaroyimning fikricha, lider bo‘lish uchun eng muhim fazilat — hammani birdek eshita olish va har kimning fikrini inobatga olishdir. Bu yondashuv uning o‘quvchilar bilan ishlash tajribasiga hamohang: u o‘quvchining aytganini tinglash, holatini anglash va imkon qadar javob qaytarishga harakat qiladi.

Uningcha, boshqalar undan samimiylikni, soddalikni, hammaga bir xil muomala qilishni, insonlarni boricha qabul qilishni va qo‘llab-quvvatlashni o‘rganishlari mumkin. Bu fazilatlar uning o‘zini baholashi bilan birga, jamoa va sinfdagi munosabatlarga doir tasavvurini ham ko‘rsatadi. Hamma bilan tez chiqishib ketishi haqidagi ta’rifi shu qarashlarni kundalik muloqotda ro‘yobga chiqarishga intilishini anglatadi.

Mohlaroyimning prinsiplarida qat’iyat va eshita bilish bir-biriga qarama-qarshi emas. Bir tomondan, u shaxsiy orzu va chegaralarini asrashni muhim deb biladi; ikkinchi tomondan, har kimning fikrini inobatga olishni liderlik sharti deb hisoblaydi. Bu muvozanat uning kelajakdagi o‘qituvchilik va jamoa bilan ishlash faoliyatida muhim yo‘nalish bo‘lishi mumkin.

Mohlaroyim bo‘sh vaqtini bir necha mashg‘ulotga ajratadi. U kitob o‘qiydi yoki audio tinglaydi. Bu odatlar til va adabiyot yo‘nalishida o‘qiyotgan talaba uchun mazmunli manbalar bilan ishlash imkonini berishi mumkin, biroq u aynan qaysi kitob va audio materiallarni tanlashi haqida ma’lumot bermagan.

U sport bilan uyida shug‘ullanadi va buning uchun kerakli jihozlari ko‘pligini aytadi. O‘qish va ish bilan band kunlarda jismoniy mashg‘ulot uning kundalik tartibidagi alohida faoliyatdir. Mohlaroyim dam olishni ham unutmaydi: u ko‘p charchashi sabab bo‘sh vaqtlarida uxlashini ochiq aytadi. Bu holat uning bir necha vazifani bir paytda bajarayotgan hayot ritmini ko‘rsatadi.

U kompyuterda testlar tuzadi va hozirda o‘z qo‘llanmasini yozmoqda. Test tuzish o‘quv markazdagi darslari bilan chambarchas bog‘liq bo‘lishi mumkin, qo‘llanma yozish esa o‘zining o‘quv materialini yaratishga intilayotganini anglatadi. Biroq qo‘llanmaning mavzusi, hajmi yoki nashrga tayyorlanish bosqichi haqida qo‘shimcha ma’lumot yo‘q.

Mohlaroyim yoqtirgan taomlarini pishirishni ham xush ko‘radi. Shu bilan birga, ishidan tashqari bo‘sh vaqtlarida sertifikatga tayyorlanadi. U hozir koreys tilini o‘rganmoqda va yaqinda TOPIK imtihoniga kirishni rejalashtirgan. Bu tayyorgarlik uning xorijiy tilni kelajakdagi akademik va hayotiy rejalari bilan bog‘laganini ko‘rsatadi.

U pul yig‘ib Koreyaga sayohat qilishni ham xohlaydi. Sayohat istagi, til o‘rganishi va Yonsei universitetida magistraturada o‘qish rejasi bir-birini to‘ldiradigan maqsadlardir. Bularning barchasi Mohlaroyimning bo‘sh vaqtini faqat hordiq uchun emas, shaxsiy qiziqishlar va uzoq istiqboldagi niyatlar uchun ham sarflayotganini anglatadi.

Mohlaroyim yaqin kelajakda TOPIK imtihoniga kirishni, uzoqroq istiqbolda esa undan 6-darajani olishni rejalashtiradi. U magistratura bosqichini Yonsei universitetida o‘qishni istaydi va Koreyada yashash niyatini bildirgan. Bu rejalar uning hozirgi til o‘rganish jarayoniga aniq yo‘nalish beradi.

Biroq uning kasbiy orzulari yangi til bilan chegaralanmaydi. Mohlaroyim rus tili sohasi bo‘yicha professor bo‘lishni maqsad qilgan. Shuningdek, o‘z o‘quv markazini ochib, o‘quvchilarga koreys tili va rus tili bo‘yicha bilim berishni xohlaydi. Shu tariqa u kelajakda filologik mutaxassislik, o‘qituvchilik amaliyoti va yangi tilni bir maydonda birlashtirishni tasavvur qiladi.

Uning eng katta orzusi — Prezident maktabida dars berish. Bu maqsad maktab yillarida ustozining o‘rniga dars o‘tishdan boshlangan tajriba hamda hozirgi o‘quv markazidagi ishining mantiqiy davomi sifatida ko‘rinadi. Mohlaroyim o‘qituvchilikni kelajakdagi rejasidan chetga surmaydi, aksincha, uni akademik niyatlari bilan birga olib boradi.

Yoshlar uchun uning maslahatlari ham shaxsiy yo‘liga mos: aynan hozir harakat qilish, tinmay o‘qib ishlash va o‘z orzularidan kechmaslik kerak. U, shuningdek, yoshlar har doim ota-onasi bilan do‘st bo‘lishi lozimligini ta’kidlaydi. Bu tavsiyada maqsad sari mehnat qilish bilan birga oilaviy muloqotning ahamiyati ham yoritilgan.

Mohlaroyimning kelajakka qarashi hozirgi odatlari bilan bog‘langan: u o‘qiydi, dars beradi, sertifikatlarga tayyorlanadi, test va qo‘llanma ustida ishlaydi, o‘quvchilarini qo‘llab-quvvatlashga urinadi. Shu tajribalar uning professorlik, o‘quv markazi va Prezident maktabida dars berish haqidagi maqsadlari uchun boshlang‘ich amaliy asos bo‘lib xizmat qilmoqda.

Xabibullayeva Mohlaroyim Nodirbekovnaning bugungi yo‘li o‘qish, dars berish va yangi tillarni o‘rganishni birlashtiradi. U 2-kursda rus tili filologiyasi (yevropa) yo‘nalishini o‘zlashtirar ekan, o‘quv markazdagi darslari orqali o‘quvchilar bilan ishlash tajribasini davom ettirmoqda. Maktab davridayoq 10- va 11-sinflarda ustozining o‘rniga dars o‘tishi uning kasbiy izlanishlari erta boshlanganini ko‘rsatadi. Ingliz tilidan B1, rus tilidan C sertifikatlari, institutdagi tadbirda qo‘lga kiritilgan 1-o‘rin hamda maktabdagi qizil shahodatnoma va kumush medal uning o‘z ustida ishlash yo‘lidagi aniq natijalardir.

Uning rejalari bir nechta yo‘nalishni qamraydi: yaqin davrda koreys tili bo‘yicha TOPIK imtihoniga kirish, keyinchalik TOPIK 6 darajasiga erishish, Yonsei universitetida magistraturada o‘qish, professor bo‘lish va o‘quv markaz ochish. Prezident maktabida dars berish orzusi ham ayni kasbiy maqsadlari bilan bog‘langan. Mohlaroyimning o‘quvchilarni qo‘llab-quvvatlashga oid amaliy qarashi, ularning fikrini eshitishga asoslangan liderlik talqini va yoshlarni aynan hozir harakat qilishga chorlovchi maslahati uning tanlagan kasbiga munosabatini belgilaydi. U bu yo‘lda o‘qish, mehnat, samimiy muomala va orzulardan kechmaslik prinsiplariga tayangan holda davom etishni ko‘zlaydi.